RAQAMLI DETOKS: VIRTUAL DUNYODAN REAL HAYOTGA QAYTISH PSIXOLOGIYASI
Keywords:
raqamli detoks, virtual qaramlik, ekran vaqti, ruhiy salomatlik, kognitiv muvozanat, axborot yuklamasi, mahsuldorlik.Abstract
Ushbu maqolada raqamli texnologiyalar asrida inson ruhiyatining virtual olamga bogʻlanib qolishi va uning salbiy oqibatlari tahlil qilingan. Jahon sogʻliqni saqlash tashkiloti va mustaqil tadqiqotlar statistikasiga koʻra, zamonaviy smartfon foydalanuvchilari kuniga oʻrtacha 4-6 soat vaqtini ekran qarshisida oʻtkazmoqda, bu esa aholining 60% dan ortigʻida diqqat tarqoqligi, surunkali charchoq va depressiv holatlarni keltirib chiqarmoqda. Muallif mazkur muammoning yechimi sifatida "raqamli detoks", yaʼni axborot oqimidan ongli ravishda chekinishning ruhiy va kognitiv jarayonlarga taʼsirini ilmiy asoslab beradi. Maqolada virtual qaramlikdan real hayotga qaytishning psixologik bosqichlari va shaxsiy mahsuldorlikni oshirish strategiyalari bayon etilgan.
References
1. Davletshin, M. G. (2002). Zamonaviy maktab oʻqituvchisi psixologiyasi. Toshkent: Oʻzbekiston.
2. Gʻoziyev, E. Gʻ. (2010). Tafakkur psixologiyasi. Toshkent: Oʻqituvchi.
3. Gʻoziyev, E. Gʻ. (2001). Oliy maktab psixologiyasi. Toshkent: Universitet.
4. Karimova, V. M. (2012). Ijtimoiy psixologiya. Toshkent: Fan va texnologiya.
5. Shoumarov, G. B. (2008). Oila psixologiyasi. Toshkent: Sharq.
6. Karimova, V. M., & Hayitov, O. E. (2015). Axborot-psixologik xavfsizlik va yoshlar tarbiyasi. Toshkent: Yangi asr avlodi.
7. Yang, K. S. (2016). Internetga qaramlik: diagnostika va davolash usullari (Tarjima). Toshkent: Tibbiyot nashriyoti.
8. Tojiyev, M., & Salimov, B. (2024). Oliy ta’lim talabalarida kibersotsializatsiya jarayonining ijtimoiy-psixologik xususiyatlari. Psixologiya jurnali, 3(2), 45-51.
9. Usmonov, S. A. (2025). Raqamli muhitda shaxs kognitiv funksiyalarining transformatsiyasi va "klipcha fikrlash" muammosi. Oʻzbekiston Milliy universiteti xabarlari, 2(1), 112-118.
10. Axmedova, M. R. (2023). Virtuallashgan jamiyatda yoshlarning emotsional-irodaviy sohasi va samoregulatsiya mexanizmlari. Pedagogika va psixologiyada innovatsiyalar, 6(4), 89-96.
11. Nazarov, A. N. (2024). Smartfon foydalanuvchilarida ekran vaqti hajmining diqqat barqarorligiga ta’siri: empirik tahlil. Zamonaviy ta’lim, 5(11), 33-39.
12. Sultonova, J. B. (2025). Talaba yoshlar oʻrtasida raqamli detoks dasturlarining terapevtik va reabilitatsion samaradorligi. Ruhiy salomatlik va shaxs rivojlanishi muammolari, 1(2), 74-81.
