DENGIZ XAVFSIZLIGI VA XALQARO BARQARORLIK: STRATEGIK DENGIZ YÖLLARI UÇUN GEOSIYOSIY RAQOBAT.
Keywords:
dengiz xavfsizligi, xalqaro barqarorlik, geosiyosiy raqobat, strategik dengiz yöllari, xalqaro savdo, dengiz transporti, Suvaysh kanali, Hormuz bo‘g‘ozi, xalqaro huquq.Abstract
Maqolada dengiz xavfsizligining xalqaro barqarorlikni ta’minlaşdagi ahamiyati, strategik dengiz yöllari atrofida yuzaga kelayotgan geosiyosiy raqobat hamda dengiz transportiga tahdid solayotgan asosiy omillar tahlil qilinadi. Xalqaro savdoning katta qismi dengiz transportiga bog‘liq bo‘lgani sababli dengiz yöllaridagi beqarorlik nafaqat alohida davlatlar iqtisodiyotiga, balki global ta’minot zanjirlari va xalqaro siyosiy munosabatlarga ham ta’sir ko‘rsatadi. Maqolada Suvaysh kanali, Hormuz bo‘g‘ozi va Malakka bo‘g‘ozi kabi strategik hududlarning ahamiyati, qurolli mojarolar, qaroqchilik, harbiy raqobat va xalqaro hamkorlik masalalari yoritiladi. Şuningdek, dengiz xavfsizligini mustahkamlash bo‘yicha xalqaro huquq va ko‘p tomonlama hamkorlikning o‘rni baholanadi.
References
. UNCTAD. Review of Maritime Transport 2025. United Nations, 2025.
2. Birlashgan Millatlar Tashkiloti. Dengiz huquqi bo‘yicha BMT Konvensiyasi. 1982.
3. Xalqaro dengiz tashkiloti (IMO). Dengiz xavfsizligi va kemalar harakati bo‘yicha rasmiy materiallar.
4. UNCTAD. Review of Maritime Transport 2024.
5. Till G. Seapower: A Guide for the Twenty-First Century. Routledge, 2018.
6. Bueger C. “What is Maritime Security?” Marine Policy, 53-jild, 2015.
7. Xalqaro dengiz tashkiloti (IMO). Dengiz qaroqchiligi va kemalarga qurolli hujumlarga qarshi kurash bo‘yicha materiallar.
8. BMT Xavfsizlik Kengashi. 2722-sonli rezolyutsiya. 2024.
9. Klein N. Maritime Security and the Law of the Sea. Oxford University Press, 2011.
