QANDLI DIABET
Keywords:
Qandli diabet, insulin, glyukoza almashinuvi, giperglikemiya, 1-tur diabet, 2-tur diabet, insulin terapiyasi, asoratlar, retinopatiya, nefropatiya, profilaktika..Abstract
Qandli diabet – bu organizmda insulin gormoni ishlab chiqarilishi yoki uning ta’sirining yetarli emasligi natijasida yuzaga keladigan surunkali endokrin kasallikdir. U moddalar almashinuvining, xususan, uglevod, yog‘ va oqsil almashinuvining jiddiy buzilishlari bilan namoyon bo‘ladi. Kasallikning asosiy klinik belgilariga poliuriya (tez-tez siydik ajratish), polidipsiya (ko‘p chanqash), polifagiya (ko‘p ovqat yeyish istagi), vaznning kamayishi, umumiy holsizlik va ko‘rishning buzilishi kiradi. Qandli diabetning 1-turi, 2-turi, homiladorlik diabeti va boshqa maxsus shakllari mavjud. Davolashda insulin terapiyasi, og‘iz orqali qabul qilinadigan gipoglikemik vositalar, parhez, jismoniy faollik va profilaktik choralar muhim o‘rin tutadi. Diabetning oldini olish va uni erta aniqlash orqali og‘ir asoratlarni (retinopatiya, nefropatiya, nevropatiya, yurak-qon tomir kasalliklari) kamaytirish mumkin.
References
1. Ismoilov S.A., To‘xtayev B.M. Endokrinologiya asoslari. – Toshkent: O‘zbekiston Tibbiyot nashriyoti, 2021.
2. Rasulov B.K., Karimov A.A. Ichki kasalliklar. – Toshkent: Fan va texnologiya, 2020.
3. Saidova N.N. Umumiy endokrin kasalliklar diagnostikasi va davosi. – Toshkent: Innovatsiya, 2019.
4. American Diabetes Association. Standards of Medical Care in Diabetes – 2023. Diabetes Care, 2023.
5. Williams Textbook of Endocrinology. 14th ed. – Philadelphia: Elsevier, 2020.
6. Holt R.I.G., Cockram C., Flyvbjerg A., Goldstein B.J. Textbook of Diabetes. 5th ed. – Wiley-Blackwell, 2017.
7. World Health Organization (WHO). Global Report on Diabetes. Geneva: WHO, 2021.
