VALERIANA O’SIMLIGINING DORIVOR HUSUSIYATLARI
Keywords:
Valeriana officinalis L, biologik xususiyatlari, Caprifoliaceae, farmakologik xususiyarlari, farmakodinamikasi, morfologik xususiyatlari, efir moylari.Abstract
Ushbu maqolada Valeriana officinalis L. o‘simligining biologik, farmakologik va kimyoviy xususiyatlari, uning dorivor o‘simlik sifatida ahamiyati hamda zamonaviy tibbiyotda qo‘llanilishi tahlil qilinadi. Valeriana qadimdan insoniyat tomonidan asab tizimi faoliyatini tinchlantirish, uyqu sifatini yaxshilash va stressni kamaytirish uchun ishlatilib kelinadi. Maqolada o‘simlikning morfologik tavsifi, geografik tarqalishi, asosiy faol moddalari — valepotriatlar, efir moylari, valeren kislotasi, flavonoidlar, alkaloidlar va boshqa birikmalar haqida ma’lumotlar keltirilgan.
Shuningdek, maqolada xalqaro ilmiy tadqiqotlarga tayanib, Valeriana officinalis ekstraktlarining sedativ, anksiyolitik, antispazmodik va neyroprotektiv ta’sirlari, ularning klinik tajribalar natijalari bilan asoslangan holda tahlil etilgan. Xulosa sifatida Valeriana dorivor o‘simliklar orasida o‘zining ko‘p qirrali farmakologik xususiyatlari bilan alohida o‘rin egallashi, ammo uni qo‘llashda ilmiy nazorat va standartlashtirish muhimligi qayd etiladi.
References
1. Frontiers in Pharmacology (2022). Phytochemistry and pharmacological effects of Valeriana officinalis L.
2. ScienceDirect (2019). Anxiolytic and sedative effects of Valeriana officinalis extract: Experimental study.
3. SpringerLink (2023). Valeriana extract in the treatment of insomnia: clinical evidence and mechanisms.
4. ResearchGate (2018). Traditional uses, phytochemistry, and pharmacology of Valeriana officinalis.
5. MDPI Plants (2020). Valerianaceae family: biological activity and phytochemical profile.
6. PubMed (2021). Neuroprotective role of valepotriates and valerenic acid in oxidative stress models.
7. NIH (2023). Valerian – Health Professional Fact Sheet.
8. O‘zbekiston Respublikasi Davlat Farmakopeyasi. Dorivor o‘simliklar bo‘yicha qo‘llanma 2022.
