NIKOHDAN AJRASHISH JARAYONIDA BOLALARNING IJTIMOIY-PSIXOLOGIK HIMOYASINI TAʼMINLASH: OʻZBEKISTON TAJRIBASI VA XALQARO AMALIYOT TAHLILI.
Keywords:
nikoh, ajrim, oila, maktab, ijtimoiy himoya, psixologik himoya, model, ilmiy tavsiya, ijtimoiy ishchi.Abstract
Ushbu maqolada nikohdan ajralish jarayonida voyaga yetmagan bolalarning ijtimoiy hamda psixologik himoyasini ta’minlash masalasi ijtimoiy ish fanining asosiy yondashuvlari orqali tahlil qilinadi. Tadqiqotda O‘zbekiston Respublikasida bolalar manfaatlarini himoya qilishga qaratilgan normativ-huquqiy baza, mavjud ijtimoiy xizmatlar tizimi hamda “Mahalla — oila — maktab” o‘zaro hamkorlik mexanizmining amaliy ahamiyati keng yoritiladi. Shuningdek, AQSH, Buyuk Britaniya, Yaponiya va Yevropa Ittifoqi kabi davlatlarning ajralishdan keyingi davrda bolalarni qo‘llab-quvvatlash bo‘yicha shakllangan ilg‘or amaliyotlari taqqoslab o‘rganiladi. Mazkur davlatlar tajribasiga tayanilgan holda O‘zbekiston sharoitiga moslashtirilgan “ijtimoiy-psixologik yordam modeli” taklif etilib, unda ijtimoiy xodimlarning mediatsiya, reabilitatsiya hamda maslahat berish jarayonlaridagi vazifalari asoslab beriladi. Maqola ajralishning salbiy oqibatlarini kamaytirish, bolalarning emotsional barqarorligini mustahkamlash va ijtimoiy ish tizimini xalqaro standartlar asosida takomillashtirishga qaratilgan ilmiy-amaliy tavsiyalarni o‘z ichiga oladi.
References
1. Karimov, A. (2022). Oila va ijtimoiy ish: nazariya va amaliyot. Toshkent: O‘zbekiston Milliy universiteti nashriyoti.
2. Xudoyberdiyeva, M. (2021). Nikohdan ajralish va bolalar taqdiri: ijtimoiy-psixologik yondashuvlar. Toshkent: Fan nashriyoti.
3. O‘zbekiston Respublikasi Oila kodeksi. (1998-yil 30-aprel). Toshkent: O‘zbekiston Respublikasi Adliya vazirligi.
4. Rasulova, N. (2020). Ijtimoiy ish va oilaviy nizolar: nazariy va amaliy yondashuvlar. Toshkent: Fan nashriyoti.
5. Erikson, E. (1993). Childhood and Society. New York: W.W. Norton & Company.
6. Qodirova, D. (2021). Oila nizolari va ijtimoiy ish: bolalar manfaatlarini himoya qilish. Toshkent: Fan va texnologiya nashriyoti.
7. O‘zbekiston Respublikasi “Bola huquqlari to‘g‘risida”gi Qonun. (2008-yil 7-yanvar). Toshkent: O‘zbekiston Respublikasi Adliya vazirligi.
8. O‘zbekiston Respublikasi “Ijtimoiy xizmatlar to‘g‘risida”gi Qonun. (2021-yil 12-aprel). Toshkent: O‘zbekiston Respublikasi Adliya vazirligi.
9. O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Ijtimoiy himoya milliy agentligi. (2023). Oilaviy nizolar profilaktikasi bo‘limlari faoliyati haqida hisobot. Toshkent.
10. O‘zbekiston Respublikasi Ijtimoiy xizmatlar markazi. (2022). “Mehr-shafqat” markazlari faoliyati bo‘yicha yillik hisobot. Toshkent.
11.UNICEF. (2023). Family Case Management Model: Implementation in Uzbekistan. New York: United Nations Children’s Fund.
12. BMT. (2022). Child Protection and Family Support Guidelines. Geneva: United Nations.
13. American Psychological Association. (2021). Family Counseling and Co-parenting Programs in the United States. Washington, DC.
14. CAFCASS. (2021). Children and Family Court Advisory and Support Service: Annual Report. London: UK Government.
15. European Commission. (2020). Family Support and Child Protection Systems in Europe. Brussels: EU Publications.
16. O‘zbekiston Respublikasi Ijtimoiy xizmatlar to‘g‘risida Qonun. (2021-yil 12-aprel). Toshkent: Adliya vazirligi.
