FOYDALANISHLARNI BOSHQARISHNING AXBOROT XAVFSIZLIGINI TA'MINLASHDAGI DAC, MAC, RBAC, ABAC MODELLARINING REALIZATSIYA JARAYONLARI TAHLILI
Keywords:
IDS, IPS, axborot xavfsizligi, kiberhujumlar, tarmoq xavfsizligi, siyosiy ahamiyat, texnik yechimlar, xavfsizlik monitoring. Axborot xavfsizligi, Access Control, DAC, MAC, RBAC, ABAC, autentifikatsiya, avtorizatsiyaAbstract
Ushbu maqolada axborot xavfsizligini ta’minlashda foydalanishlarni boshqarish (Access Control) modellarining o‘rni va ahamiyati tahlil qilinadi. Xususan, diskretsion foydalanishlarni boshqarish (DAC), majburiy foydalanishlarni boshqarish (MAC), rollarga asoslangan foydalanishlarni boshqarish (RBAC) hamda atributlarga asoslangan foydalanishlarni boshqarish (ABAC) modellarining realizatsiya jarayonlari, afzalliklari va kamchiliklari ko‘rib chiqiladi. Har bir modelning amaliy qo‘llanilishi va zamonaviy axborot tizimlarida tutgan o‘rni solishtirma tahlil asosida yoritiladi.
References
1. D. Ferraiolo, D. Kuhn, “Role-Based Access Controls,” 15th NIST-NCSC National Computer Security Conference, 1992..
2. R. Sandhu et al., “Role-Based Access Control Models,” IEEE Computer, vol. 29, no. 2, pp. 38–47, 1996.
3. V. C. Hu et al., “Guide to Attribute Based Access Control (ABAC),” NIST SP 800-162, 2014.
4. M. Bishop, Computer Security: Art and Science, Addison-Wesley, 2018.
5. W. Stallings, Network Security Essentials, Pearson, 2020.
6. Xursanoy, S. (2025). SPECIALIZED TECHNICAL DEVICES AND COUNTER-CRIMINALISTICS (COUNTER-FORENSIC SCIENCE). Universum: технические науки, 9(5 (134)), 24-26.
7. Qizi, S. X. X., & O‘G‘Li, R. R. R. (2025). KOMPYUTER TARMOQLARIDA HUJUM IZLARINI ANIQLASH VA ULARNI TURLARI BO ‘YICHA TIZIMLI TASNIFLASH. Al-Farg’oniy avlodlari, 1(2), 40-44.
8. Akramjonovich, R. Z., Qizi, S. X. X., & O‘G‘Li, А. A. A. (2025). ELGAMAL SHIFRLASH ALGORITMI KALITLARNI YARATISH, SHIFRLASH VA DESHIFRLASH JARAYONLARI. Al-Farg’oniy avlodlari, 1(2), 20-22.
9. Raxmatov, R. (2025). INNOBELL–aqlli maktab qo ‘ng ‘irog ‘i tizimi. Engineering problems and innovations, 3(5), 21-25.
10. Qizi, S. X. X., & O‘G‘Li, R. R. R. (2025). KOMPYUTER TARMOQLARIDA HUJUM IZLARINI ANIQLASH VA ULARNI TURLARI BO ‘YICHA TIZIMLI TASNIFLASH. Al-Farg’oniy avlodlari, 1(2), 40-44.
11. Nurmaxamadovna, G. A. S. (2023). ZAMONAVIY TA’LIMNI TASHKIL ETISHDA VR TEXNOLOGIYALARIDAN FOYDALANISH METODIKASI. QO ‘QON UNIVERSITETI XABARNOMASI, 135-137.
12. Narmuradovna, N. S. (2023). OLIY TA’LIMDA ELEKTRON TA’LIM RESURLARINI FOYDADANISHNING AHAMIYATI. QO ‘QON UNIVERSITETI XABARNOMASI, 95-96.
