Logo

BIOTEXNOLOGIK VAKSINALAR: YARATILISH MEXANIZMLARI VA SAMARADORLIGI

Authors

  • Iskandarova Joziba Bektosh qizi

    Samarqand davlat tibbiyot universiteti, Biotexnologiya, injinering va farmatsiya fakultetining 1-bosqich talabasi
    Author
  • Latifova Fazilat Faxriddin qizi

    Samarqand davlat tibbiyot universiteti, Biotexnologiya, injinering va farmatsiya fakultetining 1-bosqich talabasi
    Author
  • Abduazizova Lola Mexroj qizi

    Samarqand davlat tibbiyot universiteti, Biotexnologiya, injinering va farmatsiya fakultetining 1-bosqich talabasi
    Author

Keywords:

biotexnologik vaksinalar, rekombinant oqsillar, virus vektorli vaksinalar, DNK vaksinalari, RNK vaksinalari, immunogenlik, xavfsizlik, samaradorlik, adjuvantlar, nanopartikulyar tizimlar, genetik optimizatsiya, innovatsion strategiyalar, patogenlarga qarshi himoya, klinik sinovlar, vaksina texnologiyalari

Abstract

Biotexnologik vaksinalar so‘nggi yillarda infeksion kasalliklarni oldini olish va jahon sog‘liqni saqlash tizimini rivojlantirishda markaziy o‘rin tutmoqda. An’anaviy vaksinalardan farqli o‘laroq, biotexnologik vaksinalar immun tizimining maqsadli javobini kuchaytiruvchi molekulyar va genetik yondashuvlarga tayangan holda ishlab chiqiladi. Ushbu maqolada biotexnologik vaksinalarning turli yaratish mexanizmlari, jumladan rekombinant oqsillar, virus vektorli vaksinalar, DNK va RNK asosidagi vaksinalar, shuningdek, ularning klinik sinovlar va amaliy qo‘llanilish natijalariga ta’siri tahlil qilinadi. Shuningdek, maqolada biotexnologik vaksinalarning immunogenligi, xavfsizligi va samaradorligini oshirishdagi innovatsion strategiyalar, shu jumladan adjuvantlar, nanopartikulyar tizimlar va genetik optimizatsiya usullari ham ko‘rib chiqilgan. Tadqiqotlar shuni ko‘rsatadiki, biotexnologik vaksinalar yuqori spesifiklik va tezkor javobga ega bo‘lishi bilan birga, murakkab yoki o‘zgaruvchan patogenlarga qarshi samarali himoya vositasi sifatida namoyon bo‘ladi. Ushbu maqola vaksinalar sohasidagi yangi yondashuvlar va innovatsion texnologiyalarni o‘rganish, shuningdek, joriy va kelajakda biotexnologik vaksinalarning samaradorligini baholashga qaratilgan.    

References

1. Plotkin, S. A., Orenstein, W. A., Offit, P. A. Vaccines, 7th Edition, Elsevier, 2018, 1256 bet.

2. Krammer, F. SARS-CoV-2 Vaccines in Development, Nature, 2020; 586: 516–527.

3. Pardi, N., Hogan, M. J., Porter, F. W., Weissman, D. mRNA Vaccines — a New Era in Vaccinology, Nature Reviews Drug Discovery, 2018; 17: 261–279.

4. Ledgerwood, J. E., Graham, B. S. Viral Vector-Based Vaccines, Vaccine, 2016; 34: 5456–5464.

5. Coffman, R. L., Sher, A., Seder, R. A. Vaccine Adjuvants: Putting Innate Immunity to Work, Immunity, 2010; 33: 492–503.

6. Reichert, J. M., Walker, D. Biotechnology-Derived Vaccines: An Overview, Nature Biotechnology, 2016; 34: 140–147.

7. Thanh Le, T., Andreadakis, Z., Kumar, A., et al. The COVID-19 Vaccine Development Landscape, Nature Reviews Drug Discovery, 2020; 19: 305–306.

8. Minor, P. D. Live Attenuated Vaccines: Historical Successes and Current Challenges, Virology, 2015; 479–480: 379–392.

9. Gao, Q., Bao, L., Mao, H., et al. Development of an Inactivated Vaccine Candidate for SARS-CoV-2, Science, 2020; 369: 77–81.

10. Koff, W. C., et al. Accelerating Next-Generation Vaccine Development for Global Disease Prevention, Science, 2013; 340: 1232910.

11. Иванов, А. Н. Биотехнологические вакцины: современное состояние и перспективы, Журнал микробиологии и иммунологии, 2019; 23(4): 45–58.

12. Султанов, Д. М. Современные подходы к разработке вакцин на основе рекомбинантных белков, Биотехнология, 2020; 12(2): 112–124.

13. Мирзоев, Ш. Ж. Вакцинопрофилактика и современные технологии, Тошкент: Фан, 2021, 178 бет.

14. Хусанов, Т. Ш. Генетическая оптимизация антигенов для вакцинации, Биохимия и молекулярная биология, 2018; 52(6): 33–44.

15. Алиев, Р. А., Камалов, Ф. Ф. Влияние адъювантов на иммунный ответ биотехнологических вакцин, Иммунология, 2017; 38(3): 201–213.

16. Jones, T. C., et al. Nanoparticle-Based Vaccine Delivery Systems, Advanced Drug Delivery Reviews, 2019; 148: 85–108.

17. Karimov, B. K. Инновационные платформы для разработки вакцин против вирусных инфекций, Ташкент: Университет, 2020, 134 бет.

18. Petrov, V. I., Smirnova, L. G. Modern Approaches in Vaccine Development, Russian Journal of Biotechnology, 2018; 16(5): 55–70.

Downloads

Published

2026-01-22