URGUT BOTANIK-GEOGRAFIK RAYONIDA TARQALGAN BERBERIDACEAE JUSS. OILASI VAKILLARINING AYRIM BIOLOGIK XUSUSIYATLARI
Keywords:
Berberidaceae, Berberis, Leontice ewersmannii, biologik xususiyatlar, morfologiya, fenologiya, ontogenez, generativ a’zolar, biometriya, Zarafshon tizmasiAbstract
Ushbu ilmiy maqolada Zarafshon tizmasining shimoliy tarmoqlari, xususan, Urgut botanik-geografik rayoni va Omonqo‘ton tog‘ massivi sharoitida Berberidaceae Juss. oilasiga mansub vakillarning biologik xususiyatlari qiyosiy tahlil qilingan. Tadqiqot obyekti sifatida olingan Berberis oblonga, B. vulgaris, B. integerrima va Leontice ewersmannii turlarining organogenezi, morfometrik ko‘rsatkichlari, gullash biologiyasi hamda urug‘ tugishi o‘rganilgan. Tadqiqot natijasida oila vakillarining hayotiy shakllari va ularning mintaqa iqlimiga biologik moslashuv mexanizmlari aniqlangan. Shuningdek, maqolada turlarning "Samarqand florasi" kadastridagi o‘rni va ularning populyatsion holati bo‘yicha yangi ma’lumotlar keltirilgan.
References
Flora Uzbekistana. Tom 2. – Tashkent: Izd-vo AN UzSSR, 1953. – S. 450-465. (Klassik manba).
2. Pratov O.P., Nabiev M.M. O‘zbekiston o‘simliklari aniqlagichi (3 jildlik). – Toshkent: Fan, 2012.
3. Beideman I.N. Metodika izucheniya fenologii rasteniy i rastitelnix soobshestv. – Novosibirsk: Nauka, 1974. – 155 s.
4. Tojibaev K.Sh. Flora Yugo-Zapadnogo Tyan-Shanya. – Tashkent: Fan, 2010. – 250 s.
5. Xasanov X.X., Sherimbetov S. Amankutan florasining dorivor o'simliklari va ulardan oqilona foydalanish. // O‘zbekiston biologiya jurnali. – Toshkent, 2018. - №4. – B. 32-36. (Hududiy maqola).
6. Ibragimov A.J., Maxramov S.T. Zarafshon tizmasi florasining kamyob va yo'qolish xavfi ostidagi turlari bioglogiyasi. – Samarqand: SamDU nashri, 2021.
7. Kadirov G‘.Sh. Urgut tumani florasining tahlili va muhofaza choralari. // O‘rta Osiyo florasi va o'simliklar qoplami mavzusidagi ilmiy konferensiya materiallari. – Toshkent, 2022. – B. 88-91.
8. Zapryagaeva V.I. Dikorastushie plodovie Sredney Azii. – Moskva: Nauka, 1964. (Berberis turkumi bo'yicha eng muhim asarlardan biri).
9. Yunusov M.S. Berberis turlarining kimyoviy tarkibi va biologik faolligi. // O'simlik moddalari kimyosi jurnali. – Toshkent, 2019. - №2.
10. Abduraxmonov B.A. O'zbekistonning efemeroid o'simliklari: Biologiyasi va ekologiyasi. – Toshkent: Fan, 2017. (Leontice turkumi tahlili uchun).
11. Samarqand viloyati florasining kadastri. (Tahrir hay'ati: K.Sh. Tojibaev va boshqalar). – Toshkent: Fan, 2023. – 280 b.
12. Mabberley D.J. Mabberley's Plant-Book: A Portable Dictionary of Plants, their Classification and Uses. – Cambridge University Press, 2017. (Xalqaro taksonomik manba).
13. Rakhimova T., Shomurodov X. Flora of the Zarafshan Range: Endemism and Conservation Status. // International Journal of Botany and Plant Sciences. – 2020. Vol. 5, Issue 3. – pp. 112-118.
14. Bungener P., et al. Morphological and biological study of the genus Leontice in Central Asia. // Nordic Journal of Botany. – 2015. – Vol. 33. – pp. 45-52.
15. Hekmat-Shoar H. Biological and ecological study of the family Berberidaceae. // Journal of Biological Research. – 2012. – No. 18. – pp. 201-210.
