KESIMLIK KATEGORIYASI VA PREDIKATIVLIK: NAZARIY FARQLAR VA LINGVISTIK TALQIN
Keywords:
kesimlik kategoriyasi, predikativlik, turkiy tillar, sistem tilshunoslik, morfologik kategoriya, formal-funksional tahlil, lison va nutq, sintaksis, grammatik kategoriya, dialektik yondashuvAbstract
Mazkur tadqiqotda kesimlik kategoriyasi va predikativlik kategoriyasining o‘zaro farqli jihatlari o‘zbek tilshunosligi hamda umumiy turkiy tillar grammatikasi doirasida tahlil qilinadi. Sistem tilshunoslik yondashuvi asosida kesimlik kategoriyasining alohida grammatik kategoriya sifatida shakllanishi, uning morfologik tabiati va funksional xususiyatlari yoritiladi. Tadqiqotda formal-funksional tahlil asosida ilgari surilgan nazariy qarashlar tahlil qilinib, kesimlik kategoriyasining lison va nutq hodisalarini farqlashdagi o‘rni ochib beriladi. Shuningdek, ushbu kategoriyaning turkiy tillarga xosligi va uning dialektik asoslari ilmiy jihatdan asoslanadi
References
1. Маҳмудов Н. Функционал ва нофункционал тўлдирувчилар ҳақида // Ўзбек тили ва адабиёти. – Тошкент, 1981. – №1. – Б. 44.
2. Маҳмудов Н. Функционал ва нофункционал тўлдирувчилар ҳақида // Ўзбек тили ва адабиёти. – Тошкент, 1981. – №1.- Б. 44; Яна қаранг:
3. Асқарова М. Бирикмали гап бўлаклари ва унинг эргаш гапларга муносабати. - Тилшунослик масалалари.– Т., 1970. - 119-128-бетлар;
4. Абдуллаев Х. Гап бўлакларининг тузилишига кўра таснифи масаласига доир // Ўзбек тили ва адабиёти. – Тошкент, 1974. - №3. – Б. 34.
5. Муҳаммадиева М. Трансформационные предложения в современном узбекском языке: Автореф. дисс. … канд. филол.наук. – Т., 1985. 18 с.
6. Нигматов Х.Г., Абдуллаев К.М., Банару В.И., Махмудов Н.М., Мухаммедова Д.А., Нурманов А. Структура предложения и актуальные вопросы синтаксиса тюркских языков: Тез. формально-функцион. исслед.//Сов. тюрк. -1984. -№ 5. – С. 5-10. Нигматов Х.Г., Абдуллаев К.М., Банару В.И,, Халияров Х.Х., Махмудов Н.М. Нурманов Н., Сайфуллаева Р.Р. Способы синтаксической связи и актуальные вопросы тюркского синтаксиса//Сов. тюрк. -1988. -№ 4. – Б. 3-8.
7. Нурмонов А. Гап ҳақидаги синтактик назариялар. – Т., 1988. - 99 б.
8. Раҳматуллаев Ш. Нутқимиз кўрки. – Т., 1970. – Б. 19-20.
9. Саидова Р.Х. Приложение в современном узбекском литературном языке: Автореф. дисс. ... канд. филол. наук. - Т, 1975. – С.5.
10. Ўзбек тили грамматикаси. 2-том. Синтаксис. – Т.: Фан, 1976
11. Усмонова Ҳ. Дескрипция (мураккаб ном) ва унинг гап тузилишидаги ўрни: Филол. фанлари номзоди ... дисс. - Т., 1994. - 127 б.


