KESIM TUSHUNCHASI VA UNING SINTAKTIK TIZIMDAGI O‘RNI
Keywords:
kesim, sintaksis, predikativlik, gap bo‘laklari, grammatik kategoriya, tilshunoslik, o‘zbek tili, sintaktik tizim, predikativ markaz, gap strukturasiAbstract
Mazkur ilmiy maqolada kesim tushunchasi, uning sintaktik tizimdagi o‘rni va gap strukturasidagi funksional ahamiyati lingvistik jihatdan tahlil qilinadi. Kesim tilshunoslikda gapning eng muhim bo‘lagi sifatida qaraladi va u gapning predikativ markazi hisoblanadi. Maqolada kesimning grammatik xususiyatlari, uning turli tipdagi gaplarda namoyon bo‘lishi, shuningdek o‘zbek tilidagi kesimlarning strukturaviy va semantik jihatlari tadqiq etiladi. Tadqiqot davomida o‘zbek tilshunosligida kesim masalasi bilan shug‘ullangan olimlarning ilmiy qarashlari o‘rganildi hamda zamonaviy sintaktik yondashuvlar asosida kesimning gap qurilishidagi roli tahlil qilindi. Tadqiqot metodologiyasi sifatida tavsifiy, qiyosiy va tahliliy metodlardan foydalanildi. Natijalar shuni ko‘rsatadiki, kesim gapning predikativligini ta’minlovchi asosiy unsur bo‘lib, u gapdagi boshqa bo‘laklarning semantik va grammatik munosabatlarini ham belgilab beradi. Shuningdek maqolada kesimning morfologik ifodalanish shakllari, uning semantik vazifalari hamda nutq jarayonidagi kommunikativ funksiyasi yoritilgan. Tadqiqot natijalari sintaksis nazariyasini rivojlantirishda hamda til o‘qitish metodikasida muhim ahamiyatga ega bo‘lishi mumkin
References
1. Nurmonov A., Mahmudov N., Sobirov A., Yusupova S. Hozirgi o‘zbek adabiy tili. – Toshkent: Ilm Ziyo nashriyoti, 2012. – 420 b.
2. Sayfullayeva R., Mengliyev B., Boqiyeva G., Qurbonova M. Hozirgi o‘zbek adabiy tili sintaksisi. – Toshkent: Fan va texnologiya nashriyoti, 2010. – 368 b.
3. Rahmatullayev Sh. O‘zbek tilining izohli lug‘ati va grammatik asoslari. – Toshkent: O‘qituvchi nashriyoti, 2011. – 512 b.
4. Mahmudov N. Til va nutq masalalari. – Toshkent: Akademnashr, 2013. – 256 b.
5. Chomsky N. Aspects of the Theory of Syntax. – Cambridge: MIT Press, 1965. – 261 p.
6. Halliday M. A. K. An Introduction to Functional Grammar. – London: Edward Arnold Publishing, 1994. – 434 p.
7. Crystal D. The Cambridge Encyclopedia of Language. – Cambridge: Cambridge University Press, 2010. – 499 p.
8. Radford A. English Syntax: An Introduction. – Cambridge: Cambridge University Press, 2004. – 373 p.
9. Saussure F. Course in General Linguistics. – New York: McGraw-Hill Publishing, 2011. – 240 p.
10. Lyons J. Linguistic Semantics: An Introduction. – Cambridge: Cambridge University Press, 1995. – 376 p.
