O'ZBEKISTON VA QOZOG’ISTONDA BANK KAFOLATLARI: Huquqiy Tartib va Xalqaro Amaliyot
Keywords:
bank kafolati, URDG 758, mustaqillik tamoyili, qo’shimcha majburiyat, bank kafolati, O'zbekiston, Qozog'iston, AIFC, garov, O’rta Osiyo, xalqaro tijorat huquqiAbstract
Ushbu ilmiy maqolada O'zbekiston va Markaziy Osiyo davlatlarida bank kafolatlarini tartibga soluvchi huquqiy tizim hamda uning amaliy jihatlari o'rganiladi. Maqolaning asosiy e'tibori Xalqaro Savdo Qo’mitasi (International Chamber of Commerce, keyingi o’rinlarda ICC) tomonidan chiqarilgan Talabga asoslangan kafolatlar bo'yicha yagona qoidalari (Uniform Rules on Demand Guarantees, keyingi o’rinlarda URDG 758) ning mazkur hududlardagi tijorat amaliyotiga tatbiq etilishida yuzaga keladigan qiyinchiliklarga qaratilgan. O'zbekiston, Qozog'iston va O’rta Osiyodagi tartibga solish tizimlari qiyosiy tahlil qilinib, O'zbekiston Fuqarolik kodeksidagi bank kafolatlarini tartibga solish bilan bog’liq bo’lgan bo'shliqlar, xususan, kafolatni o'zgartirish va muddatini uzaytirish bilan bog'liq masalalar ko'rsatib o'tiladi. Bundan tashqari, xalqaro amaliyotdagi mustaqillik tamoyili bilan mahalliy sudlarning kafolatni qo’shimcha majburiyat - ya'ni kafillikka - tenglashtirishga moyilligi o'rtasidagi ziddiyat tahlil etiladi. Maqolada O'zbekistondagi joriy kafolat talablari va me'yoridan ortiq komissiya to'lovlari ham ko'rib chiqilib, ular raqobatbardosh kafolat bozori rivojiga to'sqinlik qiluvchi tizimiy to'siqlar sifatida baholanadi. Qiyosiy nuqtai nazardan esa Qozog'istonning ikki izli tartibga solish modeli - jumladan, Astana Xalqaro Moliya Markazi (Astana International Financial Center, keyingi o’ringlarda AIFC) doirasidagi ingliz huquqiga asoslangan tizim - O'zbekiston uchun namunaviy islohotlar yo'li sifatida tahlil qilinadi. Maqola O'zbekiston bank kafolatlari sohasini xalqaro me'yorlarga moslashtirish yuzasidan aniq qonunchilik va institusional tavsiyalar bilan yakunlanadi.
References
1. Xalqaro savdo palatasi. Talab bo‘yicha kafolatlar uchun yagona qoidalar (URDG 758). Parij: ICC, 2010.
2. Goode, R. "Xalqaro bitimlarda abstrakt to‘lov majburiyatlari." Bruklin xalqaro huquq jurnali 22 (1996): 243.
3. Wood, P.R. Xalqaro moliya huquqi va amaliyoti. London: Sweet & Maxwell, 2008.
4. O‘zbekiston Respublikasi. O‘zbekiston Respublikasining Fuqarolik kodeksi (I va II qismlar). Toshkent, 1996–1997.
5. Qozog‘iston Respublikasi. Qozog‘iston Respublikasining Fuqarolik kodeksi (II qism). Almati, 1999.
6. Astana xalqaro moliya markazi. AIFC sudi qoidalari va Tijorat kodeksi. Astana, 2017
7. Voskanyan, M. "Postsovet huquqiy tizimlarida bank kafolatlarining mustaqillik tamoyili." Xalqaro bank huquqi va tartibga solish jurnali 34, 5-son (2019): 201–215.
8. UNCITRAL (BMTning Xalqaro savdo huquqi bo‘yicha komissiyasi). Mustaqil kafolatlar va zaxira akkreditivlari to‘g‘risidagi konvensiya. Nyu-York: Birlashgan Millatlar Tashkiloti, 1995.
