Logo

QORA TUYNUKLAR VA VAQT TUSHUNCHASI: UMUMIY NISBIYLIK NAZARIYASINING SODDA TALQINI

Authors

  • Botiraliyeva Mohira

    Termiz Davlat Pedagogika Instituti. Tabiiy va aniq fanlar fakulteti. Fizika taʼlim yoʻnalishi 2 kurs talabasi
    Author
  • Safarali Koʻcharov

    Termiz davlat pedagogika instituti oʻqituvchisi
    Author

Keywords:

Qora tuynuk, fazo-vaqt, gravitatsion to‘lqinlar, hodisalar gorizonti, singularlik, astrofizika, akkretsiya diski, galaktika evolyutsiyasi, nisbiylik nazriyasi

Abstract

Ushbu maqolada qora tuynuklarning zamonaviy astronomiya va astrofizika fanidagi o‘rni hamda ularning evolyutsion jarayonlari tahlil qilinadi. Tadqiqotda qora tuynuklarning paydo bo‘lishi, akkretsiya jarayoni orqali massaning ortishi, boshqa qora tuynuklar bilan birlashishi va gravitatsion to‘lqinlarning hosil bo‘lishi kabi jarayonlar ilmiy manbalar asosida yoritilgan. Shuningdek, qora tuynuklar atrofidagi fizik jarayonlarni o‘rganishda zamonaviy kuzatuv texnologiyalarining ahamiyati ko‘rib chiqiladi. Xususan, Event Horizon Telescope, James Webb Space Telescope hamda LIGO Scientific Collaboration tomonidan olingan kuzatuv natijalari asosida qora tuynuklarning fizik xususiyatlari va koinot evolyutsiyasidagi roli tahlil qilingan

References

1. Stephen Hawking. A Brief History of Time. Bantam Books, 1988.

2. Stephen Hawking. “Particle Creation by Black Holes.” Communications in Mathematical Physics, 1975.

3. Albert Einstein. “The Foundation of the General Theory of Relativity.” Annalen der Physik, 1916.

4. LIGO Scientific Collaboration. Observation of Gravitational Waves from a Binary Black Hole Merger, 2016.

5. Event Horizon Telescope Collaboration. First Image of a Black Hole, 2019.

6. NASA. Black Hole Research and Observations, 2023–2025.

7. Hawking, S. W. (1975). Particle creation by black holes. Communications in Mathematical Physics, 43(3), 199–220.

8. Event Horizon Telescope Collaboration. (2019). First M87 Event Horizon Telescope Results. The Astrophysical Journal Letters, 875:L1.

9. Schutz, B. F. (2009). A First Course in General Relativity. Cambridge University Press.

Downloads

Published

2026-04-23