ICHAK MIKRAFLORASINING XOTIRAGA TA’SIRI
Keywords:
Ichak mikroflorasi, mikrobiota, ichak-miya o‘qi, xotira, gippokamp, neyroplastiklik, probiotiklar, kognitiv funksiyalar, serotonin, qisqa zanjirli yog‘ kislotalari.Abstract
Ushbu maqolada inson salomatligining muhim tarkibiy qismi bo‘lgan ichak mikroflorasining markaziy nerv tizimi va xotira jarayonlariga ko‘rsatadigan ta’siri atroflicha tahlil qilinadi. So‘nggi o‘n yillikdagi tadqiqotlar "ichak-miya o‘qi" (gut-brain axis) tushunchasini fanga kiritib, mikrobiotaning nafaqat ovqat hazm qilish, balki neyroplastiklik, hissiy holat va uzoq muddatli xotirani shakllantirishdagi rolini isbotladi. Maqolada mikrobiota tomonidan ishlab chiqariladigan neyromediatorlar, qisqa zanjirli yog‘ kislotalari va ularning gippokamp neyronlariga ta’sir mexanizmlari yoritilgan. Shuningdek, disbakteriozning xotira susayishi va neyrodegenerativ kasalliklarga bog‘liqligi masalalari ko‘rib chiqiladi.
References
1.Azizova, F. X., & Sheraliyeva, N. V. (2021). Odam anatomiyasi va fiziologiyasi: Ichak-miya o‘qi nazariyasi. Toshkent: "Yangi asr avlodi".
2.G‘ulomov, M. G. (2019). Psixofiziologiya: Xotira va diqqatning neyrokimyoviy asoslari. O‘quv qo‘llanma. Toshkent: "O‘qituvchi" nashriyoti.
3.Ismoilov, A. I., & Karimov, S. S. (2022). Mikrobiologiya va immunologiya: Ichak mikrobiotasining immun tizimi orqali miyaga ta’siri. Ilmiy maqolalar to‘plami. O‘zbekiston Tibbiyot jurnali.
4.Qodirov, O‘. Q. (2020). Sog‘lom ovqatlanish — aqliy faoliyat garovi: Ratsion va kognitiv salomatlik. Toshkent: "Ibn Sino" nomidagi tibbiyot nashriyoti.
5.Zokirov, M. M. (2018). Klinik gastroenterologiya: Disbakterioz va uning asab tizimiga asoratlari. Metodik qo‘llanma. Samarqand Davlat Tibbiyot Instituti.
