INGLIZ VA O‘ZBEK TILLARIDA “DO‘ST” VA “DUSHMAN” KONSEPTUAL OPPOZITSIYASINI IFODALOVCHI FRAZEOLOGIK BIRLIKLAR QIYOSIY TADQIQI.
Keywords:
frazeologiya, konseptual oppozitsiya, lisoniy dunyo manzarasi, do‘st-dushman dikotomiyasi, kognitiv tilshunoslik, milliy o‘ziga xoslik, metaforik modellarAbstract
Maqolada ingliz va o‘zbek tillari frazeologik tizimida “do‘st” va “dushman” konseptual oppozitsiyasining lisoniy va kognitiv xususiyatlari qiyosiy tahlil qilinadi. Frazeologik birliklar milliy madaniyat va mentalitet ko‘zgusi bo‘lganligi sababli, tadqiqotda ushbu fundamental insoniy tushunchalarning turli metaforik modellar va lisoniy obrazlar orqali ifodalanishi o‘rganilgan. 200 dan ortiq frazeologik birliklarni qiyosiy-tipologik va komponent tahlil qilish jarayonida har ikki til uchun umumiy va milliy-spetsifik jihatlar aniqlangan. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatadiki, “do‘st-dushman” dikotomiyasi har ikki tilda universal axloqiy o‘lchov bo‘lsa-da, ularning konseptuallashuvi madaniy qadriyatlarga qarab farqlanadi: ingliz tilida pragmatik-individualistik, o‘zbek tilida esa emotsional-didaktik yondashuv ustunlik qiladi. Tadqiqot xulosalari kognitiv tilshunoslik, lingvokulturologiya va tarjimashunoslik sohalarida amaliy ahamiyat kasb etadi.
References
1. Ashurova, D. U., & Galieva, M. R. (2016). Cognitive Linguistics. Tashkent: Vneshinvestprom.
2. Kunin, A. V. (1996). Kurs frazeologii sovremennogo angliyskogo yazika. Moskva: Visshaya shkola.
3. Lakoff, G., & Johnson, M. (1980). Metaphors We Live By. Chicago: University of Chicago Press.
4. Mamatov, A. E. (1991). O‘zbek tili frazeologizmlarining shakllanishi masalalari. Toshkent: Fan.
5. Rahmatullayev, Sh. (1992). O‘zbek tilining frazeologik izohli lug‘ati. Toshkent: Qomuslar bosh tahririyati.
6. Seidl, J., & McMordie, W. (1988). English Idioms. Oxford: Oxford University Press.
7. Wierzbicka, A. (1997). Understanding Cultures through Their Key Words. Oxford: Oxford University Press.
8. Yusupov, U. K. (2007). Teoreticheskie osnovy sopostavitel'noj lingvistiki. Toshkent: Fan.
