SO’Z TARTIBI LINGIVISTIK KATEGORIYA SIFATIDA VA UNING TIL TIPOLOGIYASIDAGI O’RNI
Keywords:
so‘z tartibi, lingvistik kategoriya, til tipologiyasi, SOV, SVO, sintaksis, Grammatik munosabatlar.Abstract
Mazkur maqolada so‘z tartibining lingvistik kategoriya sifatidagi nazariy mohiyati hamda uning til tipologiyasidagi o‘rni tahlil qilinadi. Tadqiqotda turli tipologik guruhlarga mansub tillarda so‘z tartibi modellari, xususan SOV, SVO va boshqa strukturalar o‘rganildi. Metodologiya sifatida qiyosiy-tipologik tahlil, korpus kuzatuvi va statistik tahlil usullaridan foydalanildi. Natijalar shuni ko‘rsatdiki, so‘z tartibi grammatik munosabatlarni ifodalash, axborot strukturasini tashkil etish va kommunikativ samaradorlikni ta’minlashda muhim rol o‘ynaydi. Model natijalar asosida o‘zbek tilining SOV tipidagi tillar guruhiga mansubligi yana bir bor tasdiqlandi hamda tipologik nuqtai nazardan uning ayrim moslashuvchan xususiyatlari aniqlashtirildi.
References
1.Amrullayeva, D. (2025). The typological analysis of the syntactic features of subordinate phrases in present day English and Uzbek/Russian languages. Multidisciplinary Journal of Science and Technology, 5(6).https://www.mjstjournal.com/index.php/mjst/article/view/4319
2.Bekmurodova, M. J. qizi, & Khamidova, K. O. qizi. (2025). Comparative typology of phrases, word combinations and sentences of three languages: English, Russian and Uzbek. International Journal of Artificial Intelligence, 5(4). https://inlibrary.uz/index.php/ijai/article/view/87802
3.Comrie, B. (1989). Language Universals and Linguistic Typology: Syntax and Morphology. Oxford: Blackwell Publishing.
https://www.wiley.com/en-us/Language+Universals+and+Linguistic+Typology-p-9780226114338
4.Comrie B. Language Universals and Linguistic Typology. Oxford: Blackwell, 1989.
5.Dryer, M. S. (2013). Word order in the world’s languages. In The World Atlas of Language Structures Online. Leipzig: Max Planck Institute. https://wals.info
6.Dryer M. Word Order in the World’s Languages. Oxford: Oxford University Press, 2013.
7.Gaffarov, A. A. (2025). Specific aspects of modern Uzbek syntax. Shokh Library Scientific Journal. https://www.wosjournals.com/index.php/shokh/article/view/4603
8.Greenberg, J. H. (1963). Some universals of grammar with particular reference to the order of meaningful elements. In Universals of Language. Cambridge: MIT Press. https://www.jstor.org/stable/10.2307/412234
9.Greenberg J. Some Universals of Grammar with Particular Reference to the Order of Meaningful Elements. Cambridge: MIT Press, 1963.
10.Ravshanbekova, L., & Kosheva, D. Kh. (2024). Word order patterns in English and Uzbek sentences. Samarali Ta’lim va Barqaror Innovatsiyalar Jurnali. https://innovativepublication.uz/index.php/jelsi/article/view/4429
11.Radford A. English Syntax: An Introduction. Cambridge: Cambridge University Press, 2004.
12.Payne T. Describing Morphosyntax. Cambridge: Cambridge University Press, 1997.
13.Tursunova, N., & Khushmonova, S. I. (2024). Comparative typology of sentence structures in English and Uzbek. Central Asian Journal of Multidisciplinary Research and Management Studies. https://in-academy.uz/index.php/cajmrms/article/view/43814
14.Whaley, L. J. (1997). Introduction to Typology: The Unity and Diversity of Language. Thousand Oaks: Sage Publications. https://us.sagepub.com/en-us/nam/introduction-to-typology/book6346
15.Xo'jamurodova Fayyoza Rustamjon qizi.Xorazm ma'mun akademiyasi. INGLIZ VA O‘ZBEK TILLARIDA “SAXIYLIK” SEMANTIK MAYDONINING QIYOSIY TAHLILI.-137-140-betlar, 2026-yil.
16.Yuldashev, B. (2019). Modern Uzbek Grammar and Syntax. Samarkand: Samarkand State University Press.


