SANOAT CHIQINDILARI ASOSIDA H2S GAZINI ADSORBSIYA QILUVCHI MATERIALLAR SINTEZI
Keywords:
Sanoat chiqindilari, vodorod sulfid (H₂S), adsorbsiya, adsorbent materiallar, aktivlangan uglerod, g‘ovakli materiallar, ekologik tozalash, gaz tozalash texnologiyalari, “yashil kimyo”, sorbsion xossalar, kimyoviy modifikatsiya, chiqindilarni qayta ishlash.Abstract
Ushbu maqolada sanoat chiqindilari asosida vodorod sulfid (H₂S) gazini adsorbsiya qiluvchi samarali materiallarni sintez qilish va ularning fizik-kimyoviy xossalarini o‘rganish masalalari yoritiladi. Tadqiqotning dolzarbligi neft-gaz sanoati, kimyo ishlab chiqarish va biogaz tizimlarida hosil bo‘ladigan H₂S gazining yuqori toksikligi, korrozion xususiyati hamda ekologik xavflari bilan bog‘liqdir. Shu sababli ushbu gazni samarali tozalash va neytrallash uchun arzon, ekologik xavfsiz va yuqori adsorbsiya qobiliyatiga ega materiallar yaratish muhim ilmiy-amaliy ahamiyat kasb etadi.Tadqiqotda sanoat chiqindilari, jumladan kul, shlak, aktivlangan uglerod precursorlari hamda mineral asosli chiqindilarni qayta ishlash orqali adsorbent materiallar olish imkoniyatlari ko‘rib chiqiladi. Olingan materiallarning yuzaki tuzilishi, g‘ovakliligi, kimyoviy faolligi va H₂S gaziga nisbatan adsorbsiya samaradorligi tahlil qilinadi. Shuningdek, modifikatsiya jarayonlari orqali materiallarning sorbsion xususiyatlarini oshirish yo‘llari ham o‘rganiladi
References
1. O‘zbekiston Milliy Ensiklopediyasi. Adsorbsiya va adsorbentlar haqida ma’lumotlar. Toshkent, 2018.
2. Braginskiy R.B., Shlixtеr Z.B. Tabiiy gaz va kimyoviy qayta ishlash jarayonlari. Moskva, 1991.
3. Afanasyev A.I. Oltingugurtli gazlarni tozalash texnologiyasi. Moskva: Nedra, 1993.
4. O‘zbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi materiallari. Gazlarni tozalash va adsorbsiya jarayonlari bo‘yicha ilmiy ishlanmalar. Toshkent, 2020.
5. Farg‘ona davlat universiteti ilmiy jurnali. NaX seolit asosida H₂S adsorbsiya jarayonlari. Farg‘ona, 2024.
6. Kimyo sanoati va ekologiya bo‘yicha o‘quv qo‘llanma. Sanoat chiqindilarini qayta ishlash va adsorbent materiallar. Toshkent, 2022.
