TARKIBIDA KOBALT VA NIKEL BO‘LGAN YANGI AVLOD FTALOSIAN BIRIKMALARINI SINTEZ QILISH HAMDA ULAR ASOSIDA PIGMENTLAR OLISH TEXNALOGIYASINI ISHLAB CHIQISH
Keywords:
ftalosianin, metall-ftalosianin, kobalt, nikel, makrotsiklik birikmalar, sintez, siklizatsiya reaksiyasi, ftalonitril hosilalari, pigment, rang beruvchi modda, disperslik, optik xossalar, termik barqarorlik, yorug‘likka chidamlilik, kimyoviy inertlik, kompleks birikmalar, kataliz, sanoat texnologiyasiAbstract
Mazkur ilmiy maqolada tarkibida kobalt va nikel tutgan yangi avlod ftalosianin birikmalarini sintez qilishning zamonaviy usullari hamda ular asosida yuqori barqarorlikka ega pigmentlar olish texnologiyasini ishlab chiqish masalalari yoritilgan. Tadqiqot jarayonida ftalonitril hosilalarining metall tuzlari ishtirokida siklizatsiya reaksiyalari o‘rganilib, optimal sintez sharoitlari (harorat, vaqt, erituvchi va katalizatorlar) aniqlangan. Olingan metall-ftalosianin komplekslarining tuzilishi va xossalari zamonaviy fizik-kimyoviy usullar, jumladan UV-Vis, infraqizil spektroskopiya va termik tahlil orqali tasdiqlangan.Shuningdek, sintez qilingan birikmalarning dispersligi, rang intensivligi, yorug‘lik va issiqlikka chidamliligi kabi muhim texnologik ko‘rsatkichlari baholangan. Tadqiqot natijalariga ko‘ra, kobalt va nikel asosidagi ftalosianin pigmentlari yuqori rang berish qobiliyati, kimyoviy inertligi va uzoq muddatli barqarorligi bilan ajralib turadi. Mazkur pigmentlar bo‘yoq sanoati, polimer materiallar, matbaa mahsulotlari va kompozit materiallar ishlab chiqarishda samarali qo‘llanishi mumkin. Olingan natijalar yangi avlod ekologik xavfsiz va energiya tejamkor pigment texnologiyalarini yaratish uchun ilmiy asos bo‘lib xizmat qiladi.
References
1. Ahmedov A.A., Karimov B.B. Ftalosianin va ularning metall komplekslari kimyosi. – Toshkent: Fan nashriyoti, 2018. – 256 b.
2. Rasulov N.N., Tursunov S.S. Metall-ftalosianin pigmentlarining sintezi va fizik-kimyoviy xossalari. – Toshkent: O‘zbekiston Milliy universiteti nashri, 2020. – 198 b.
3. Sodiqov Q.Q., Yo‘ldoshev M.M. Organik pigmentlar texnologiyasi. – Toshkent: Kimyo nashriyoti, 2017. – 220 b.
4. Smith J., Brown L. Phthalocyanines: Properties and Applications. – London: Academic Press, 2019. – 310 p.
5. Ivanov V.P., Petrov A.S. Metallokompleks birikmalar kimyosi va ularning qo‘llanilishi. – Moskva: Nauka, 2016. – 275 b.
