ОДДИЙ ОШҚОВОҚ (Cucurbita pepo L.) ПЎСТЛОҒИ ҚИСМИНИНГ БИОФАОЛ БИРИКМАЛАРИНИ HPLC ВА GC-MS УСУЛЛАРИ ЁРДАМИДА ФИТОКИМЁВИЙ ТАҲЛИЛ ҚИЛИШ
Keywords:
ошқовоқ, Cucurbita pepo L., фитокимёвий таҳлил, HPLC, GC-MS, фенол бирикмалар, биоактив моддалар, антиоксидант фаолликAbstract
Ушбу мақолада оддий ошқовоқ (Cucurbita pepo L.) ўсимлигининг пўстлоғ қисмида мавжуд биологик фаол бирикмаларнинг фитокимёвий хусусиятлари замонавий HPLC ва GC-MS аналитик усуллари асосида таҳлил қилинди. Тадқиқот давомида ошқовоқ пўстлоғидаги фенол бирикмалар, флавоноидлар, каротиноидлар, органик кислоталар ҳамда айрим учувчан моддаларнинг кимёвий таркиби ҳақидаги маълумотлар умумлаштирилди. HPLC усули орқали фенол кислоталар ва антиоксидант хусусиятга эга моддаларнинг миқдорий кўрсаткичлари баҳоланди. GC-MS таҳлиллари натижасида эса пўстлоқ таркибидаги бир қатор биологик фаол органик бирикмалар идентификация қилинди. Таҳлиллар ошқовоқ пўстлоғида юқори антиоксидант фаолликка эга бўлган фенол компонентлар мавжудлигини кўрсатди. Шунингдек, таркибда инсон организми учун муҳим бўлган айрим минерал элементлар ва табиий пигментлар ҳам аниқланди. Олинган натижалар ушбу ўсимлик чиқиндиси ҳисобланган пўстлоқ қисмини фармацевтика, функционал озиқ-овқат маҳсулотлари ва биологик фаол қўшимчалар ишлаб чиқаришда истиқболли хомашё сифатида қўллаш мумкинлигини кўрсатади. Тадқиқот натижалари қишлоқ хўжалиги чиқиндиларидан самарали фойдаланиш ва экологик барқарор технологияларни ривожлантириш нуқтаи назаридан ҳам муҳим аҳамиятга эга ҳисобланади. Келгусида ошқовоқ пўстлоғидаги индивидуал биоактив бирикмаларнинг фармакологик фаоллигини чуқурроқ ўрганиш мақсадга мувофиқ ҳисобланади
References
1. Harborne J.B. Phytochemical Methods: A Guide to Modern Techniques of Plant Analysis. 3rd edition. — London: Chapman & Hall, 1998. — 302 p. — Б. 45–78.
2. Trease G.E., Evans W.C. Pharmacognosy. 16th edition. — London: Elsevier Health Sciences, 2009. — 603 p. — Б. 210–248.
3. Kulczyński B., Gramza-Michałowska A. Pumpkin as a valuable source of bioactive compounds for human health // Nutrition Reviews. — 2019. — Vol. 77, No. 1. — P. 33–49.
4. Murkovic M., Piironen V., Lampi A.M. Changes in chemical composition of pumpkin during processing // Food Chemistry. — 2004. — Vol. 84, No. 3. — P. 359–365.
5. Snyder L.R., Kirkland J.J., Dolan J.W. Introduction to Modern Liquid Chromatography. 3rd edition. — New Jersey: John Wiley & Sons, 2010. — 912 p. — Б. 95–164.
6. Sparkman O.D., Penton Z., Kitson F.G. Gas Chromatography and Mass Spectrometry: A Practical Guide. 2nd edition. — Amsterdam: Academic Press, 2011. — 632 p. — Б. 120–188.
7. Shahidi F., Ambigaipalan P. Phenolics and human health: mechanisms and applications // Critical Reviews in Food Science and Nutrition. — 2015. — Vol. 55, No. 13. — P. 1818–1841.
