Logo

ABDURAHMON JOMIYNING "BAHORISTON" ASARIDA TA'LIMIY AXLOQIY G'OYALAR VA BADIIY-KOMPOZITSION TIZIM

Authors

  • Norqulova Bahora

    Sharq universiteti Filologiya(oʻzbek tili) fakulteti 1-bosqich talabasi
    Author

Keywords:

Abdurahmon Jomiy, Bahoriston, didaktik adabiyot, Guliston, tasavvuf, axloq, kompozitsiya, rivoyat, tazkira

Abstract

Tadqiqotning bosh maqsadi asarning yaratilish sabablari, badiiy qurilishi, ta'limiy-axloqiy mazmuni va adabiy tarixdagi o'rnini aniqlashdan iborat. Manbalar tahlili shuni ko'rsatadiki, "Bahoriston" Sa'diyning "Guliston" an'anasiga tayangan holda yozilgan bo'lsa-da, undagi mavzu tanlovi, hikoyatlarning joylanishi, she'riy misralar bilan xulosa chiqarish usuli hamda shoirlar haqidagi mulohazalar asarni mustaqil ilmiy-estetik hodisaga aylantiradi [1][2]. Tadqiqot jarayonida tarixiy-qiyosiy, matnshunoslik, strukturaviy va kontent-tahlil metodlari qo'llanildi. Natijalar asarda adolat, saxovat, do'stlik, ishq, ma'rifat, tasavvufiy poklanish va nutq odobi kabi qadriyatlar markaziy o'rin tutishini ko'rsatdi. Shuningdek, nasr va nazm sintezi didaktik g'oyaning ta'sir kuchini oshirishi, yettinchi ravzaning esa "Bahoriston"ni adabiy-tarixiy manba sifatida qimmatliligini mustahkamlashi aniqlandi. Tadqiqot xulosasiga ko'ra, "Bahoriston" bugungi filologik va ma'naviy-ma'rifiy ta'lim jarayonlari uchun ham dolzarb bo'lib qolmoqda.

References

G. Michael Wickens, "BAHARESTAN," Encyclopaedia Iranica, 15-dekabr 1988. Maqolada asarning 892/1487 yilda yozilgani, Husayn Boyqaroga bag'ishlangani va sakkiz ravzadan iborat ekani qayd etiladi.

2. Paul E. Losensky, "JAMI i. Life and Works," Encyclopaedia Iranica, 2008. Muallif Jomiy "Bahoriston"ni o'g'li Ziyouddin Yusuf ta'limi uchun yozganini ta'kidlaydi.

3. Davood Firouzan, Bahram Khooshnodi, Ahmad Reza Nazari, "The Study of Narrative Structure in the Tales of Jami's Baharestan based on Structuralist Poetics of Tzvetan Todorov," Matn Shenasi-ye Adab-e Farsi, 7(3), 2015, 101-120.

4. Wahid Sabzianpoor, Farzaneh Fatahian, "An Investigation on the Sources of the Anecdotes from the First Chapter of Jami's Baharestan," Journal of Literary Criticism and Rhetoric, 1(1), 2012.

5. "Jomiy: nega 'Bahoriston'?," Abdulla Qodiriy nomidagi Jizzax davlat pedagogika universiteti rasmiy sayti. Unda asarda avval nasriy bayon, so'ng she'riy dalillash tizimi izchil saqlangani ko'rsatiladi.

6. Intizor Raximova, "Abdurahmon Jomiyning 'Bahoriston' asarida ilgari surilgan ta'limiy-axloqiy qarashlar," Maktabgacha va maktab ta'limi jurnali, 4(2), 2026.

Foydalanilgan adabiyotlar

1. Jomiy, Abdurahmon. Bahoriston. Fors tilidan tarjima va izohlar bilan. Toshkent: G'afur G'ulom nomidagi Adabiyot va san'at nashriyoti, 1982.

2. Wickens, G. Michael. "Baharestan." Encyclopaedia Iranica. 1988. https://www.iranicaonline.org/articles/baharestan-spring-garden/

3. Losensky, Paul E. "Jami i. Life and Works." Encyclopaedia Iranica. 2008. https://www.iranicaonline.org/articles/jami-i/

4. Firouzan, Davood; Khooshnodi, Bahram; Nazari, Ahmad Reza. "The Study of Narrative Structure in the Tales of Jami's Baharestan based on Structuralist Poetics of Tzvetan Todorov." Matn Shenasi-ye Adab-e Farsi, 7(3), 2015, 101-120. https://doaj.org/article/92d13db092174f5cb57e0bbb90437391

5. Sabzianpoor, Wahid; Fatahian, Farzaneh. "An Investigation on the Sources of the Anecdotes from the First Chapter of Jami's Baharestan." Journal of Literary Criticism and Rhetoric, 1(1), 2012. https://www.magiran.com/paper/1132880/an-investigation-on-the-sources-of-the-anecdotes-from-the-first-chapter-of-jami-s-baharestan?lang=en

6. Raximova, Intizor. "Abdurahmon Jomiyning 'Bahoriston' asarida ilgari surilgan ta'limiy-axloqiy qarashlar." Maktabgacha va maktab ta'limi jurnali, 4(2), 2026. https://doi.org/10.5281/zenodo.18667558

7. "Jomiy: nega 'Bahoriston'?" Abdulla Qodiriy nomidagi Jizzax davlat pedagogika universiteti. https://jdpu.uz/jomiy-nega-bahoriston/

8. "Jami." Encyclopaedia Britannica. https://www.britannica.com/biography/Jami

Downloads

Published

2026-06-09