“HAYRAT UL-ABROR” DOSTONIDA ADOLAT VA KOMIL INSON TALQININING BADIIY-FALSAFIY ASOSLARI
Keywords:
Hayrat ul-abror, Alisher Navoiy, adolat, komil inson, didaktik doston, maqolat, hikoyat, badiiy talqin, axloqiy ideal, mumtoz adabiyot.Abstract
Tadqiqotning maqsadi dostonda adolat tushunchasi qanday mazmuniy qatlamlarda ifodalanganini, uning hukmdor mas'uliyati, xalq manfaati, shaxsiy poklanish va komillik bilan qanday bog'langanini yoritishdan iborat. Ishda tavsifiy tahlil, matnshunoslik, g'oyaviy-badiiy sharh, qiyosiy kuzatish va germenevtik talqin usullaridan foydalanildi. Tahlil natijasida Navoiy adolatni faqat ijtimoiy boshqaruvning tashqi mezoni sifatida emas, balki insonning ichki intizomi, insof, ilm, rahm-shafqat va halollikka asoslangan ma'naviy qonun sifatida talqin etgani aniqlandi. Maqolat va hikoyatlar tizimi nazariy g'oyani amaliy misollar bilan mustahkamlab, o'quvchini axloqiy xulosaga olib kelishi ko'rsatildi. Xulosa qismida "Hayrat ul-abror"da adolat komil insonni tarbiyalovchi va jamiyat muvozanatini ta'minlovchi markaziy g'oyaviy mezon ekani asoslandi.
References
1. Alisher Navoiy. Hayrat ul-abror. Toshkent: G'afur G'ulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, 2020.
2. Alisher Navoiy. Xamsa. Toshkent: Yangi asr avlodi, 2021.
3. Alisher Navoiy. Mukammal asarlar to'plami. 20 tomlik. 7-tom: Hayrat ul-abror. Toshkent: Fan, 1991.
4. Sirojiddinov, Sh., Yusupova, D., Davlatov, O. Navoiyshunoslik. Toshkent: Akademnashr, 2020.
5. Yusupova, D. O'zbek mumtoz adabiyoti tarixi (Alisher Navoiy davri). Toshkent: Akademnashr, 2013.
6. Komilov, N. Tasavvuf. Toshkent: Movarounnahr, 2009.
7. Valixo'jayev, B. O'zbek adabiyotshunosligi tarixi. Toshkent: O'zbekiston, 1993.
8. Rustamov, A. Navoiyning badiiy mahorati. Toshkent: G'.G'ulom nomidagi Adabiyot va san'at nashriyoti, 1979.
9. G'aniyeva, S. "Hayrat ul-abror"da tasvir va ifoda. Toshkent: Fan, 1988.
10. Xolmurodov, Islomiddin Xasan o'g'li. "Hayrat ul-abror" dostonidagi hikoyatlarning estetik xususiyatlari va tasnifi. Journal of Integrated Education and Research, 3(6), 193-199, 2024.
11. Bozorboyeva, Sh. "Hayrat ul abror" dostonida ifodalangan bosh g'oya va uning kitobxonga ta'siri. Yosh olimlar, 1(18), 61-
