Logo

XORIJIY DAVLATLAR VA RESPUBLIKAMIZDA YERYONG‘OQ EKINLARIDAGI MAVJUD KASALLIKLARINI O‘RGANISHGA OID ISHLARINING BIBLIOMETRIK TAXLILI

Authors

  • Mamanazarova Maqsuda O‘razaliyevna

    Termiz davlat muhandislik va agrotexnologiyalar universiteti tayanch doktoranti
    Author
  • Xo‘janazarova Mutabar Qo‘shoqovna

    Toshkent davlat agrar universiteti “Biotexnologiya” kafedrasi dotsenti
    Author

Keywords:

yeryong‘oq, zamburug‘li kasalliklar, nematodalar, biologik nazorat, Trichoderma, PGPR, chuqur o‘qitish, ESM-YOLOv11, yuqori yog‘li navlar, hosildorlik.

Abstract

Mazkur tadqiqotda xorijiy davlatlar va respublikamizda yeryong‘oq ekinlarida uchraydigan asosiy kasalliklarni o‘rganishga oid ilmiy ishlarning keng qamrovli tahlili keltirilgan. Ishda yeryong‘oq hosildorligiga jiddiy zarar yetkazuvchi zamburug‘li (alternarioz, antraknoz, fuzarioz so‘lish, barg dog‘lari, zang, ildiz va poya chirishi), bakterial (bakterial so‘lish), virusli hamda nematodalar keltirib chiqaradigan kasalliklarning tarqalishi va rivojlanish qonuniyatlari yoritilgan. Shuningdek, kasalliklarga qarshi kurashda almashlab ekish, chidamli va yuqori yog‘li navlarni yaratish, foydali mikroorganizmlar (Trichoderma, PGPR, Bacillus) yordamida biologik nazorat va kimyoviy (fungitsidlar) usullarning samaradorligi tahlil qilingan. Zamonaviy agrotexnologiyalar, xususan, chuqur o‘qitish modellari (ResNet101, ESM-YOLOv11, LSTM) yordamida barg dog‘larini erta va real vaqt rejimida aniqlash hamda bashorat qilish tizimlarining yutuqlari baholangan. Tadqiqot natijalari mahalliy sharoitda yeryong‘oq kasalliklariga qarshi integratsiyalashgan kurash tizimini takomillashtirish va ilmiy bo‘shliqlarni to‘ldirishda poydevor bo‘lib xizmat qiladi

References

1. Austin K. Hagan, K.L. Bowen, A. Strayer-Scherer, H.L. Campbell, C. Parker (2024). Evaluation of fluopyram for disease and root knot nematode control along with yield response on peanut. Crop Protection, Volume 175, 106459. https://doi.org/10.1016/j.cropro.2023.106459

2. Backman, P. A., Rodríguez-Kábana, R., Hammond, J. M., Clark, E. M., Lyle, J. A., Ivey, H. W., II, & Starling, J. G. (1977). Peanut leaf spot research in Alabama 1970-1976 (Bulletin No. 489). Auburn University Agricultural Experiment Station.

3. Donald H.Smith, Robert H.Littrell (1980). Management of peanut foliar disiases with Fungicides. Plant disease.

4. Federico G. Rojo, Maria M. Reynoso, Marcela Ferez, Sofía N. Chulze, Adriana M. Torres (2007). Biological control by Trichoderma species of Fusarium solani causing peanut brown root rot under field conditions. Crop Protection, Volume 26, Issue 4, Pages 549-555. https://doi.org/10.1016/j.cropro.2006.05.006

5. Herwita Idris, Anthoni Agustien, Mansyurdin (2025). The use of some mixtures of medicinal plant ethanol extracts as an antifungal in the control of peanut stem rot diseases. Results in Engineering ScienceDirect, Volume 25, 103669. https://doi.org/10.1016/j.rineng.2024.103669

6. Ismatov Z.B. (2018). Dukkakli moyli ekinlarning (yeryong‘oq, soya) zamburug‘ kasalliklari va ularga qarshi kurash choralari. Dissertatsiya.

7. Lai Loi Trinh, My Dung Nguyen Ngoc, Hoai Huong Nguyen (2024). Cell-free supernatant crude extracts of mold-competing bacteria protect peanut crops against yellow mold disease caused by Aspergillus flavus AF1. ScienceDirect Biocatalysis and Agricultural Biotechnology, Volume 56, 103028.

8. Lindsey D. Thiessen, Jason E. Woodward (2012). Diseases of Peanut Caused by Soilborne Pathogens in the Southwestern United State. Wiley online library, Volume 2012, Issue 1, 517905. https://doi.org/10.5402/2012/517905

8. N.Kokalis-Burelle, D.M.Porter, R.Rodriguez-Kabana, D.H.Smith, P.Subrahmanyam (1997). Compendium of Peanut Disease Second Edition. APS PRESS, pp. 3-59.

9. S.Vargas Gil, R.Haro, C.Oddino, M.Kearney, M.Zuza, A. Marinelli, G.J.March (2008). Crop management practices in the control of peanut diseases caused by soilborne fungi. ScienceDirect, Volume 27, Issue 1, Pages 1-9. https://doi.org/10.1016/j.cropro.2007.03.010

10. Taobing Yu, Ling Xu, Ruoqi Yang, Xiangyang Fang, Yangkang Huang, Yicong Zhang, Yige Lei, Shang Wang, Ying Jiang, Zhaohai Zeng, Yadong Yang (2026). Synthetic communities and metabolite-driven enrichment of keystone rhizosphere microbial taxa suppress bacterial wilt disease in peanut. ScienceDirect CellPress partner journal, Pages 1-17. https://doi.org/10.1016/j.xplc.2026.101790

11. Yongda Lin, Jiangtao Tan, Hong Li, Xi Li, Jianguo Wang, Tingting Chen, Lei Zhang (2025). “Image-Spectral” fusion monitoring of peanut leaf spot disease level based on deep learning. ScienceDirect, Volume 12. https://doi.org/10.1016/j.atech.2025.101315

12. Yongda Lin, Linhui Wang, Tingting Chen, Yajia Liu, Lei Zhang (2024). Monitoring system for peanut leaf disease based on a lightweight deep learning model. Computers and Electronics in Agriculture, Volume 222, 109055.

13.Yapeng Zhang, Juan Liu, Shangzhou Li, Sifan Feng, Ziqi Sun, Yanan Cui, Haijiao Liu, Juanjuan Zhang, Fernando Auat Cheein, Wei Guo (2025). ESM-YOLOv11: A lightweight deep learning framework for real-time peanut leaf spot disease detection and precision severity quantification in field conditions. ScienceDirect, Volume 238, 110801. 10.1016/j.compag.2025.110801

14. Zhiqing Guo, Xiaohui Chen, Ming Li, Yucheng Chi, Dongyuan Shi (2024). Construction and Validation of Peanut Leaf Spot Disease Prediction Model Based on Long Time Series Data and Deep Learning. Journals Agronomy, Volume 14, Issue 2. https://doi.org/10.3390/agronomy14020294

15. Zhuo Li, Yaru Zhang, Yinghui Liu, Yi Fan, Ding Qiu, Zhongfeng Li, Yanzhong Zhou, Fangping Gong, Dongmei Yin (2025). Comprehensive analysis of high-oil peanut cultivars in China: Agronomic performance, disease resistance, and breeding insights. ScienceDirect Reproduction and Breeding, Volume 5, Issue 3, Pages 102-109. https://doi.org/10.1016/j.repbre.2025.06.001

16. Карим А., Васим М., Сарфараз К., Аббас Х.Т., Башир В., Халик Г., Пандрани С.Ф., Анвар С. (2026). Влияние ризобактерий, стимулирующих рост растений (pgpr), на различные признаки арахиса (Arachis hypogaea L.) в условиях сухого тропического климата в округе Lasbela, Пакистан. Сельскохозяйственная биология, том 61, № 1, с. 143-155. Doi: 10.15389/agrobiology.2026.1.143rus

Downloads

Published

2026-06-18