XALQARO SPORT MAYDONLARIDA MILLIY O'ZLIKNI ANGLASH VA VATANPARVARLIK TUYG'USI
Keywords:
sport sotsiologiyasi, milliy o‘zlik, vatanparvarlik, ijtimoiy birdamlik, globalizatsiya, davlat imidji, sport psixologiyasi, milliy g‘urur, yumshoq kuch, ijtimoiy jipslashuv, kollektiv identifikatsiya, davlat atributlari, milliy g‘oya, madaniy unifikatsiya, sport fenomeni, mafkuraviy immunitet, geosiyosiy nufuz, ramziy kapital, etnik g‘urur, millatparvarlikAbstract
Global integratsiya va madaniy unifikatsiya jarayonlari jadallashgan zamonaviy dunyoda milliy o‘zlikni saqlash hamda yosh avlodda vatanparvarlik tuyg‘usini shakllantirish har bir suveren davlatning strategik ustuvor yo‘nalishlaridan biri hisoblanadi. Ushbu maqolada xalqaro sport musobaqalari va yirik sport arenalarining jamiyatda milliy identifikatsiya, etnik g‘urur va vatanparvarlikni uyg‘otishdagi sotsio-psixologik hamda siyosiy-mafkuraviy funksiyalari tizimli tahlil qilinadi. Tadqiqotning maqsadi — xalqaro sport maydonlarida erishilgan g‘alabalarning jamiyatni jipslashtiruvchi va milliy integratsiyani ta’minlovchi ijtimoiy katalizatorlik mexanizmlarini ochib berishdan iborat. Maqolada tizimli tahlil, qiyosiy sotsiologik kuzatuv va sotsial-psixologik modellashtirish metodlaridan foydalanilgan bo‘lib, sport fenomenining davlat ramzlari (bayroq, madhiya, gerb) vizualizatsiyasi orqali shaxs ongiga qay darajada emotsional ta’sir ko‘rsatishi o‘rganilgan. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatadiki, xalqaro maydondagi sport muvaffaqiyatlari nafaqat mamlakat ichidagi ijtimoiy qatlamlararo ziddiyatlarni yumshatib, kollektiv birdamlikni (kogeziyani) maksimal darajaga ko'taradi, balki tashqi geosiyosiy maydonda davlatning "yumshoq kuch" (soft power) strategiyasini samarali amalga oshirishga xizmat qiladi.
References
1. Allison, L. (2005). The Global Politics of Sport: The Role of Global Institutions in Sport. London: Routledge.
2. Bairner, A. (2001). Sport, Nationalism, and Globalization: European and North American Perspectives. New York: State University of New York Press.
3. Bourdieu, P. (1978). Sport and Social Class. Social Science Information, 17(6), 819-840.
4. Giulianotti, R. (2005). Sport: A Critical Sociology. Cambridge: Polity Press.
5. Hobsbawm, E. (1990). Nations and Nationalism since 1780: Programme, Myth, Reality. Cambridge: Cambridge University Press.
6. Nye, J. S. (2004). Soft Power: The Means to Success in World Politics. New York: PublicAffairs.
7. Nazarov, F. A. (2021). Globallashuv sharoitida sportning ijtimoiy-siyosiy funksiyalari va milliy imidj masalalari. O‘zbekiston Milliy universiteti xabarlari, 2(1), 145-149.
8. Rahmonov, Sh. B. (2023). Yoshlar ma’naviyatini yuksaltirishda jismoniy tarbiya va sportning o‘rni. Pedagogika va psixologiya tadqiqotlari, 4(2), 88-94.
9. Sharipov, A. R. (2022). Sport sotsiologiyasi va milliy mafkura asoslari (Darslik). Toshkent: O‘zbekiston nashriyoti.
10. Toshmatov, M. M. (2024). Xalqaro sport arenalarida davlat ramzlarining sotsial-psixologik ta’sir kuchi va vatanparvarlik fenomeni. Jamiyat va boshqaruv, 3(1), 52-59.
