Logo

SUN‘IY INTELLEKT TARJIMONLIK KASBINING YAKUNI YOKI RIVOJI

Authors

  • Masharibov G‘ayrat To‘rayevich

    O‘zbekiston davlat jahon tillari universiteti Roman-german filologiyasi fakulteti Fransuz tili nazariy fanlar kafedrasi katta o’qituvchisi gmasharibov@mail.ru
    Author

Keywords:

sun‘iy intellekt, mashina tarjimasi, neyron tarjima, tarjimonlik kasbi, post-editing, transformer-model, til texnologiyalari, tarjimashunoslik

Abstract

Mazkur maqolada sun‘iy intellekt (SI) asosidagi mashina tarjimasi texnologiyalarining tarjimonlik kasbiga ta‘siri ko‘p tomonlama tahlil etiladi. Transformer-arxitekturasi va neyron tarjima tizimlari rivojlanishi bilan mashina tarjimasi sifati tubdan yaxshilangan bo‘lsa-da, madaniy moslashuv, badiiy matn va ixtisoslashgan kontekst kabi sohalarda inson tarjimoni o‘z ahamiyatini saqlab qolmoqda. Tadqiqot "yo‘q qilish" va "rivojlantirish" kabi ikki qarama-qarshi nuqtai nazarni qiyosiy tarzda o‘rganib, tarjimonlik kasbining kelajagiga oid ilmiy asoslangan xulosalar taqdim etadi

References

1. Hutchins W.J., Somers H.L. An Introduction to Machine Translation. – London : Academic Press, 1992. – 382 p.

2. Koehn Ph. Statistical Machine Translation. – Cambridge : Cambridge University Press, 2010. – 446 p.

3. Vaswani A. et al. Attention Is All You Need // Advances in Neural Information Processing Systems (NeurIPS). – 2017. – Vol. 30. – P. 5998–6008.

4. DeepL GmbH. DeepL Translator — Product Report 2023. – Köln, 2023. [Online]. URL: https://www.deepl.com

5. Kenny D. Machine Translation for Everyone. Empowering Users in the Age of Artificial Intelligence. – Berlin : Language Science Press, 2022. – 312 p.

6. Bentivogli L. et al. Neural versus Phrase-Based Machine Translation Quality: a Case Study // Proceedings of EMNLP 2016. – Austin, 2016. – P. 257–267.

7. Newmark P. A Textbook of Translation. – London : Prentice Hall, 1988. – 292 p.

8. Nord Ch. Text Analysis in Translation. 2nd ed. – Amsterdam : Rodopi, 2005. – 274 p.

9. Pym A. Exploring Translation Theories. 2nd ed. – London : Routledge, 2014. – 190 p.

10. World Economic Forum. The Future of Jobs Report 2023. – Geneva : WEF, 2023. – 298 p.

11. Moorkens J. et al. Translators and Machine Translation: Knowledge and Professional Needs // The Journal of Specialised Translation. – 2018. – No. 30. – P. 137–154.

12. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining PF-105-son Farmoni «Sun‘iy intellekt texnologiyalarini rivojlantirish va joriy etish bo‘yicha 2030-yilgacha mo‘ljallangan strategiya to‘g‘risida». – Toshkent, 2023.

13. Drugan J., Strandvik I. Rethinking Translation Quality // The Journal of Specialised Translation. – 2017. – No. 27. – P. 2–15.

14. Ne‘matov H., Rasulov R. O‘zbek tili sistem leksikologiyasi asoslari. – Toshkent : O‘qituvchi, 1995. – 212 b.

Downloads

Published

2026-06-23