Logo

MOBIL MICRO-GRID: ROZETKAGA ULANADIGAN KOʻCHMA QUYOSH ELEKTR STANSIYASINING TEXNIK KONSEPSIYASI VA OʻZBEKISTON SHAROITIDA QOʻLLASH ISTIQBOLLARI

Authors

  • Shoymardanov Islom Zokir O‘g‘li

    Qarshi davlat texnika universiteti, Muqobil energiya manbalari yo‘nalishi 2-bosqich magistranti
    Author

Keywords:

koʻchma quyosh elektr stansiyasi, mikroinvertor, tarmoqqa ulangan fotoelektrik tizim, MPPT, orolsizlanish himoyasi, taqsimlangan generatsiya, plug-and-play, energetik samaradorlik, Oʻzbekiston, “Quyoshli xonadon”.

Abstract

Maqolada maishiy rozetkaga bevosita ulanadigan koʻchma quyosh elektr stansiyasi — “Mobil Micro-Grid” konsepsiyasining texnik asoslari koʻrib chiqiladi. An'anaviy tomga yoki yer usti konstruksiyalariga oʻrnatiladigan fotoelektrik tizimlar qimmatligi, ruxsatnoma rasmiylashtirish zarurati va malakali montaj ishlarini talab qilishi bilan koʻp qavatli uy aholisi, ijarachilar hamda kam ta'minlangan xonadonlar uchun amalda yetib bormaydi. Taklif etilayotgan yechim modul darajasidagi mikroinvertor, maksimal quvvat nuqtasini kuzatish (MPPT) algoritmi, tarmoq bilan sinxronlash va orolsizlanish (anti-islanding) himoyasini yagona koʻchma korpusda birlashtiradi hamda tizimni oddiy rozetkaga ulash orqali ishga tushirishga imkon beradi. Ishda tizim arxitekturasi, ishlash prinsipi va xavfsizlik jihatlari tahlil qilingan, shuningdek Oʻzbekiston iqlimiy va me'yoriy-huquqiy sharoitida quvvat ishlab chiqarish hamda iqtisodiy samaradorlik boʻyicha indikativ hisob-kitoblar keltirilgan. Olingan natijalar “plug-and-play” koʻchma tizimlar taqsimlangan quyosh energetikasini keng aholi qatlamlari uchun ochish (demokratlashtirish) vositasi sifatida istiqbolli ekanini koʻrsatadi.

References

1. Kjaer S.B., Pedersen J.K., Blaabjerg F. A review of single-phase grid-connected inverters for photovoltaic modules // IEEE Transactions on Industry Applications. – 2005. – Vol. 41, № 5. – P. 1292–1306.

2. Li Q., Wolfs P. A review of the single phase photovoltaic module integrated converter topologies with three different DC link configurations // IEEE Transactions on Power Electronics. – 2008. – Vol. 23, № 3. – P. 1320–1333.

3. Hasan R., Mekhilef S., Seyedmahmoudian M., Horan B. Grid-connected isolated PV microinverters: A review // Renewable and Sustainable Energy Reviews. – 2017. – Vol. 67. – P. 1065–1080.

4. Esram T., Chapman P.L. Comparison of photovoltaic array maximum power point tracking techniques // IEEE Transactions on Energy Conversion. – 2007. – Vol. 22, № 2. – P. 439–449.

5. Teodorescu R., Liserre M., Rodríguez P. Grid Converters for Photovoltaic and Wind Power Systems. – Chichester: John Wiley & Sons, 2011. – 416 p.

6. Mertens K. Photovoltaics: Fundamentals, Technology, and Practice. – 2nd ed. – Chichester: John Wiley & Sons, 2019. – 488 p.

7. IEEE Std 1547-2018. IEEE Standard for Interconnection and Interoperability of Distributed Energy Resources with Associated Electric Power Systems Interfaces. – New York: IEEE, 2018. – 138 p.

8. IEC 62116:2014. Utility-interconnected photovoltaic inverters – Test procedure of islanding prevention measures. – Geneva: International Electrotechnical Commission, 2014.

9. IEC 62109-2:2011. Safety of power converters for use in photovoltaic power systems – Part 2: Particular requirements for inverters. – Geneva: IEC, 2011.

10. VDE-AR-N 4105:2018-11. Erzeugungsanlagen am Niederspannungsnetz (Generators connected to the low-voltage distribution network). – Berlin: VDE Verlag, 2018.

11. Solar Energy Policy in Uzbekistan: A Roadmap. – Paris: International Energy Agency (IEA), 2022. – 118 p.

12. Renewables Readiness Assessment: Republic of Uzbekistan. – Abu Dhabi: International Renewable Energy Agency (IRENA), 2019. – 96 p.

13. Oʻzbekiston Respublikasining “Qayta tiklanuvchi energiya manbalaridan foydalanish toʻgʻrisida”gi Qonuni, ЎРҚ-539-son, 2019-yil 21-may // Qonun hujjatlari ma'lumotlari milliy bazasi. – URL: https://lex.uz (murojaat sanasi: 04.07.2026).

14. “Quyoshli xonadon” dasturi doirasida ajratilgan subsidiyalar toʻgʻrisida ma'lumot // Oʻzbekiston milliy elektr tarmoqlari AJ. – 2025. – URL: https://www.uzbekistonmet.uz (murojaat sanasi: 04.07.2026).

15. Aholi tomonidan ishlab chiqarilgan quyosh energiyasini sotish va subsidiya olish natijalari // Oʻzbekiston Respublikasi Energetika vazirligi ma'lumotlari. – 2025. – URL: https://minenergy.uz (murojaat sanasi: 04.07.2026).

Downloads

Published

2026-07-06