MAHALLIY BENTONITLARNI BOYITISH VA MAQSADLI MODIFIKATSIYALASHNING KOLLOID-KIMYOVIY SAMARASI.
Keywords:
Bentonit, modifikatsiya, suspenziya, reologiya, tiksotropiya, kolloid, barqarorlik, kinetika, sorbsiya, faollashuv, gidrofillik, disperslik, strukturalanish.Abstract
Tadqiqotda mahalliy bentonit xomashyosini mineralogik boyitish hamda tizimli modifikatsiyalash jarayonlarining olingan dispers tizimlardagi kolloid-kimyoviy va reologik qonuniyatlarga ta’siri konseptual jihatdan o‘rganilgan. Tabiiy alyumosilikatlarning kristall panjarasini maqsadli modifikatsiyalash orqali suspenziyalarning fazalararo barqarorligi va gidrodinamik muhitdagi kinetik faolligini boshqarish mexanizmlari ochib berilgan. Kimyoviy aktivatsiyaning bentonit zarralari sirt energiyasiga, ion almashinish sig‘imiga hamda strukturaviy-mexanik xossalariga ta'siri tahlil etilib, olingan suspenziyalarning yuqori tiksotropik qaytuvchanligi isbotlangan. Aniqlanishicha, sirt faol markazlarning maqsadli funksionallashishi geterogen jarayonlarda agregativ barqarorlikni ta'minlaydi va tizimning sorbsion ko‘rsatkichlarini tubdan optimallashtiradi. Tadqiqot natijalari neft-gaz burg‘ilash eritmalarining barqaror kolloid muvozanatini loyihalash, oqova suvlarni kompozit sorbentlar yordamida ekologik tozalash hamda import o‘rnini bosuvchi yuqori dispersli nanotizimlar sintezi uchun fundamental ilmiy-amaliy poydevor bo‘lib xizmat qiladi
References
1.Axmedov K.S., Tojiyev S.S. Kolloid kimyo va gilli minerallar fizik-kimyosi. – Toshkent: Fan, 2014. – 240 b.
2.Eshmetov I.D, Salaxanov Sh.S, Azamov A.A. Mahalliy bentonitlarni boyitish va ularning reologik koʻrsatkichlarini optimallashtirish Oʻzbekiston kimyo jurnali. – Toshkent, 2021.
3.Yoʻldoshev X. Mahalliy xomashyo – sanoat drayveri Xalq soʻzi gazetasi. – 2025-yil 14-may.
4.Oʻzbekiston Milliy axborot agentligi (OʻzA). Kattaqoʻrgʻon bentonit gili konlarining bugungi salohiyati va eksport imkoniyatlari. – Rejissorlik sharhi, 12.02.2026.
5.ScienceDirect Academic Database. Adsorption and Rheological Properties of Montmorillonite Clays. – URL: https://www.sciencedirect.com
6.Oʻzbekiston Respublikasi Davlat geologiya va mineral resurslar qoʻmitasi. Mahalliy gilli minerallar xomashyo bazasi toʻgʻrisida hisobot. – URL: https://www.uzgeolcom.uz
