XITOZAN ASOSIDA SORBENT OLISH VA UNING FIZIK-KIMYOVIY XOSSALARI
Keywords:
xitozan, sorbent, sorbsiya, fizik-kimyoviy xossalar, funksional guruhlar, sorbsion sig‘im, g‘ovaklik, kimyoviy barqarorlik, suvni tozalash.Abstract
Ushbu maqolada xitozan asosida sorbent olish jarayoni va uning fizik-kimyoviy xossalari o‘rganildi. Kirish qismida xitozanning tuzilishi, tabiiy kelib chiqishi va yuqori sorbsion faollikka ega bo‘lgan material sifatidagi ahamiyati yoritildi, metodlar bo‘limida xitozan asosidagi sorbentni olish bosqichlari hamda uning asosiy fizik-kimyoviy ko‘rsatkichlarini aniqlash usullari tahlil qilindi. Natijalar bo‘limida sorbentning namlikni yutish xususiyati, g‘ovak tuzilishi, kimyoviy barqarorligi va sorbsion sig‘imi kabi ko‘rsatkichlari baholandi. Muhokamada xitozan tarkibidagi funksional guruhlarning sorbsiya jarayonidagi roli, sorbentning samaradorligi va undan amaliy foydalanish imkoniyatlari ko‘rib chiqildi. Natijalar shuni ko‘rsatadiki, xitozan asosida olingan sorbent yuqori sorbsion faolligi, ekologik xavfsizligi va qayta ishlash imkoniyati bilan istiqbolli material hisoblanadi hamda suvli muhitdagi turli ifloslantiruvchi moddalarni ajratib olishda samarali qo‘llanilishi mumkin.
References
1. Karlibayeva B.P. Orol dengizi Artemia parthenogenetica sistasidan ajratib olingan xitin asosida xitozan va uning hosilalarini olish usullarini ishlab chiqish. Kimyo fanlari bo‘yicha PhD dissertatsiyasi avtoreferati. – Farg‘ona, 2026. – 46 b.
2. Maxkamova N., Xaitbaev A. Xitozan asosida olingan polimer kompozitida mis (II) ioni sorbsiyasining fizik kimyoviy xossalari // O‘zbekiston Milliy universiteti xabarlari. – 2024. – № 3/1/1.
3. Polimerlar kimyosi va fizikasi instituti. Xitozan hosilalari va ularning komplekslarining fizik-kimyoviy xossalariga oid ilmiy tadqiqot materiallari. – Toshkent.
4. Abdullayev F., Dubovik T. Innovatsion texnologiyalar saqlash oziq-ovqat mahsulotlari asosida xitozan biopolimerlari // Agro kimyo himoya va o‘simliklar karantini. – 2026. – №4 (119).
5. Asqarov M.A., Rafikov A.S., Abdusamatova D.O. Polimerlar fizikasi va kimyosi. Darslik. – Toshkent: Excellent Polygraphy, 2020. – B. 18–27.
6. Mirkomilov Sh.M., Bozorov N.I., Ismoilov I.I. Polimerlar kimyosi. O‘quv qo‘llanma. – Toshkent: Navro‘z, 2013. – B. 34–42.
7. Asqarov M.A., Ismoilov I.I. Polimerlar kimyosi va fizikadan amaliy mashg‘ulotlar. – Toshkent: Yangi asr avlodi, 2006. – B. 56–64.
8. Mirkomilov Sh.M., Bozorov N.I., Ismoilov I.I. Polimerlar kimyosi: nazariy asoslar va laboratoriya ishlari. – Toshkent, 2010. – B. 71–79
