O‘ZBEKISTONDA ALOQA TIZIMINING SHAKLLANISHI VA RIVOJLANISH TARIXI (1925–1991-YILLAR)
Keywords:
tizimi, pochta aloqasi, telegraf, telefon aloqasi, avtomatik telefon stansiyasi, radioaloqa, radioeshittirish, televideniye, radiorele liniyalari, shaharlararo aloqa, telefonlashtirish, telekommunikatsiya, aloqa infratuzilmasi, Toshkent aloqa instituti.Abstract
Ushbu maqolada 1925–1991-yillarda
O‘zbekistonda aloqa tizimining shakllanishi va
rivojlanish jarayonlari tarixiy jihatdan tahlil
qilinadi. Tadqiqotda pochta, telegraf, telefon,
radioaloqa va televideniye tarmoqlarining tashkil
topishi, ularning texnik va hududiy jihatdan
kengayishi hamda respublikaning ijtimoiy
iqtisodiy hayotidagi o‘rni yoritilgan. 1920–1930
yillarda aloqa infratuzilmasining qayta tashkil
etilishi, avtomatik telefon stansiyalarining ishga
tushirilishi, Ikkinchi jahon urushi yillarida
strategik aloqa magistrallarining rivojlantirilishi,
shuningdek, urushdan keyingi davrda
radioeshittirish va televideniye tizimining
kengayishi tahlil etiladi. 1950–1980-yillarda
shaharlararo telefon aloqasi, qishloq hududlarini
telefonlashtirish, radiorele liniyalari va televizion
uzatish stansiyalarining rivojlanish dinamikasiga
alohida e’tibor qaratilgan. Statistik ma’lumotlar
asosida shahar va qishloq joylarining telefon
aloqasi bilan ta’minlanishidagi tafovutlar hamda
sovet davri oxirida aloqa tizimida mavjud bo‘lgan
texnik va tashkiliy muammolar ochib berilgan.
Tadqiqot natijasida 1925–1991-yillarda
shakllangan aloqa infratuzilmasi mustaqillikdan
keyingi O‘zbekiston telekommunikatsiya
tizimining institutsional va texnik poydevorini
tashkil etgani asoslanadi.
References
1. “Istoriya razvitiya svyazi Uzbekistana” // Pisma o Tashkente. Aloqa tarmog‘i tarixiga oid tarixiy-ma’lumotnoma materiallari (1920–1950-yillar).
2. Usmonov Q., Sodiqov M. O‘zbekiston tarixi (1917–1991-yillar). – Toshkent: Sharq, 2010. – 256 b.
3. Sotsialnoye razvitiye SSSR: Statisticheskiy sbornik. Transportnoye obslujivaniye naseleniya, svyaz. – Moskva: Goskomstat SSSR nashrlari, 1980-yillar oxiri. Ittifoqdosh respublikalar kesimidagi aloqa ko‘rsatkichlari.
4. Toshkent axborot texnologiyalari universiteti 1955–2005. – Toshkent, 2005. (Toshkent elektrotexnika aloqa instituti tarixiga oid yubiley nashri).
5. Bolshaya Sovetskaya Ensiklopediya. “Uzbekskaya Sovetskaya Sotsialisticheskaya Respublika” maqolasi. 3-nashr. – Moskva: Sovetskaya ensiklopediya, 1970-yillar.
6. SSSR v tsifrakh v 1987 godu: Kratkiy statisticheskiy sbornik. – Moskva: Finansy i statistika, 1988.
7. O‘zbekiston Respublikasi “O‘zarxiv” agentligi. Sovet davri kataloglari va O‘zbekiston SSR davlat boshqaruv organlariga oid ma’lumot-axborot jamg‘armasi materiallari.
8. Esin A. F. Radio i televideniye Uzbekistana. – Tashkent, 1975.
