Logo

BIOGEN ELEMENTLARNING INSON ORGANIZMIDAGI BIOLOGIK AHAMIYATI VA METABOLIK JARAYONLARDAGI ROLI.

Authors

  • Rahimova Hilolaxon Rustamjonovna

    Central Asian Medical University Tibbiy kimyo va farmakologiya kafedrasi o’qituvchisi, k.f.f.d (PhD).
    Author
  • Yusupova Mumtozabegim Murodjon qizi

    Davolash yo’nalishi 2-kurs talabasi
    Author

Keywords:

biogen elementlar, makroelementlar, mikroelementlar, mineral moddalar, metabolizm, homeostaz, fermentlar, biokimyoviy jarayonlar, temir, kalsiy, magniy, rux, yod, selen

Abstract

Mazkur maqolada biogen elementlarning inson organizmidagi biologik, biokimyoviy va fiziologik ahamiyati kompleks tarzda tahlil qilingan. Inson organizmining normal hayot faoliyati uchun zarur bo‘lgan makroelementlar va mikroelementlarning hujayra va to‘qimalar tuzilishi, moddalar almashinuvi, fermentativ reaksiyalar, energiya hosil bo‘lishi, suv-elektrolit muvozanati, nerv-mushak faoliyati, qon hosil bo‘lishi, suyak to‘qimasi metabolizmi va immun tizimi faoliyatidagi o‘rni yoritilgan. Uglerod, vodorod, kislorod, azot, kalsiy, fosfor, kaliy, natriy va magniy kabi makroelementlar hamda temir, rux, mis, yod va selen kabi mikroelementlarning asosiy biologik funksiyalari ilmiy jihatdan tavsiflangan. Shuningdek, biogen elementlarning organizmga tushishi, so‘rilishi, metabolizmda ishtirok etishi va chiqarilishi bilan bog‘liq jarayonlar hamda ularning yetishmovchiligi yoki ortiqcha to‘planishining fiziologik oqibatlari tahlil qilingan. Elementlar muvozanatiga ovqatlanish xususiyati va ekologik muhitning ta’siri ham ko‘rib chiqilgan. Tadqiqot natijalari biogen elementlar homeostazini saqlash inson salomatligini mustahkamlash va kasalliklarning oldini olishning muhim shartlaridan biri ekanligini ko‘rsatadi.

References

1. Arakawa Y. Essential trace elements supporting vital functions. Nihon Rinsho. 2016.

2. Bornhorst J., et al. Biomarkers and the risks and benefits of trace elements. Trends in Analytical Chemistry. 2018.

3. Bartzokis G., et al. Brain ferritin iron may influence age- and gender-dependent risks of neurodegeneration. Neurobiology of Aging. 2007.

4. Zecca L., et al. Iron, brain ageing and neurodegenerative diseases. Nature Reviews Neuroscience. 2004.

5. Falah S., et al. Essential trace elements and their vital roles in the human body. Indian Journal of Advances in Chemical Science. 2017.

6. Mertz W. Essential trace elements. Science. 1981.

7. Qureshi G.A., et al. The emerging role of iron, zinc, copper, magnesium and selenium in health and disease and oxidative stress. Biogenic Amines. 2005.

8. Strachan S. Trace elements. Current Anaesthesia and Critical Care. 2010.

9. Al-Fartusie F.S., et al. Essential trace elements and their vital roles in human body. Indian Journal of Advances in Chemical Science. 2017.

10. Islam M.R., et al. Potential functions of trace elements in human health: therapeutic perspectives. Molecular and Cellular Biochemistry. 2023.

11. Agadzhanian N.A., Skalny A.V. Chemical Elements in the Environment and Human Ecological Portrait. Moscow: KMK, 2001.

12. Skalnaya M.G., Skalny A.V. Essential Trace Elements in Human Health: A Physician’s View. Tomsk State University Publishing House, 2018.

13. World Health Organization. Trace Elements in Human Nutrition and Health. Geneva: WHO, 1996.

14. World Health Organization. Vitamin and Mineral Requirements in Human Nutrition. Geneva: WHO, 2005.

15. Brandão-Neto J., et al. The essential role of zinc in growth. Nutrition Research. 1995.

16. Navia J.M. The effect of minerals on dental caries. 1975.

17. Fuse Y., et al. Variability and seasonal variation of urinary selenium, molybdenum and iodine excretion in healthy young Japanese. Biological Trace Element Research. 2023.

18. Opazo M.C., et al. The impact of the micronutrient iodine on health and disease. Critical Reviews in Food Science and Nutrition. 2022.

19. Silva C.S., et al. Trace elements in human health: iron, zinc, copper, manganese and fluorine. International Journal of Science and Research Methodology. 2019.

20. Al-Khafaji Z., et al. Zinc and zinc transporters in dermatology. International Journal of Molecular Sciences. 2022.

Downloads

Published

2026-10-09