SAMARQAND VILOYATI OQDARYO TUMANINING TUPROQ-IQLIM SHAROITLARI VA ULARNING ABU JAHL TARVUZINI YETISHTIRISHDAGI AHAMIYATI
Keywords:
Abu jahl tarvuzi, Citrullus colocynthis, Oqdaryo tumani, Zarafshon vodiysi, tuproq-iqlim sharoiti, agroekologik omillar, sug‘orish, gumus, tuproq unumdorligiAbstract
Maqolada Samarqand viloyati Oqdaryo tumani tuproq-iqlim sharoitlarining asosiy xususiyatlari hamda ularning Abu jahl tarvuzini (Citrullus colocynthis (L.) Schrad.) yetishtirishdagi ahamiyati tahliliy jihatdan yoritilgan. Hududning geografik o‘rni, keskin kontinental iqlimi, harorat rejimi, yog‘ingarchilikning mavsumiy taqsimlanishi, sug‘orish imkoniyatlari va tuproq qoplamining tavsifi umumlashtirilgan. Taqdim etilgan ma’lumotlarda vegetatsiya davri 217–220 kun, yillik yog‘in miqdori 200–330 mm, haydalma qatlamdagi gumus miqdori esa 1,4–1,8% atrofida ekani ko‘rsatiladi. Ushbu sharoitlarda o‘simlikni yetishtirishda suv ta’minoti, tuproqning oziq moddalar bilan ta’minlanganligi va agrotexnik tadbirlarni o‘z vaqtida amalga oshirish muhimligi asoslangan. Maqola hududning agroekologik xususiyatlarini hisobga olgan holda tajriba ishlarini rejalashtirish uchun tavsifiy asos beradi. Keltirilgan qiymatlar hududiy tavsifga tegishli bo‘lib, aniq tajriba maydonining holatini tasdiqlash uchun mahalliy meteorologik va laboratoriya ma’lumotlari bilan tekshirilishi lozim.
References
Mirzayeva Z.O., Asqarov I.R., Topvoldiyev T. Achchiq tarvuz (Citrullus colocynthis) tarkibidagi aminokislotalar va vitaminlar miqdorini aniqlash // Journal of Chemistry of Goods and Traditional Medicine. 2021.
2. Yuldasheva N. O‘zbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi O‘simlik moddalari kimyosi instituti farmakologiya va toksikologiya bo‘limi tadqiqotlari: achchiq tarvuzning gipoglikemik imkoniyatlari bo‘yicha laboratoriya tekshiruvlari. 2021.
3. Sanaqulov A.L., Djabborov Sh.R., Islomov A.B. Issiqxona sharoitida pomidorni oziqlantirishda mineral o‘g‘itlardan oqilona foydalanish va hosildorlikning iqtisodiy samaradorligi. 2025.
4. Xamroyeva G. Cho‘l ozuqabop o‘simlik navlari urug‘larining sifat ko‘rsatkichlari va urug‘ hosildorligi. 2025.
5. Al-Khalaifah H., Al-Surrayai T., Shreaz S., Alzamel S. From Neglected Desert Vine to Promising Bio-Resource: Phytochemistry, Biological Activities, Poultry Applications, and Ecological Significance of Citrullus colocynthis. Biology. 2026;15:1448.
6. Elnaggar A., Tsombou F.M., Hussain M.I., et al. Citrullus colocynthis Regulates Photosynthetic and Biochemical Processes. Plant Stress. 2024;12:100502.
7. Cheng X., Qin M., Chen R., et al. Citrullus colocynthis (L.) Schrad.: A Promising Pharmaceutical Resource for Multiple Diseases. Molecules. 2023;28:6221.
