O‘ZBEK TILI BO‘YICHA TIL MODELLARI SAMARADORLIGINI BAHOLASH UCHUN CLOZE TURDAGI LINGVISTIK MANBAA ISHLAB CHIQISH VA TAHLIL QILISH
Keywords:
O‘zbek tili, til modellari, Cloze testi, lingvistik manba, tabiiy tilni qayta ishlash, kontekstual tahlil, morfologiya, model samaradorligi.Abstract
Ushbu maqolada o‘zbek tili bo‘yicha til modellari samaradorligini baholash uchun Cloze turidagi lingvistik manbani ishlab chiqish va tahlil qilish masalalari o‘rganildi. Tadqiqotda o‘zbekcha matnlardagi bo‘sh qoldirilgan so‘zlarni tiklash, ma’lumotlarni tizimlashtirish va modellarning kontekstni anglash qobiliyatini baholash usullari ko‘rib chiqildi. Shuningdek, o‘zbek tilining morfologik xususiyatlari va grammatik munosabatlarining model natijalariga ta’siri tahlil qilindi. Ushbu yondashuv til modellarini baholash, tabiiy tilni qayta ishlash tizimlarini takomillashtirish va milliy til resurslarini rivojlantirishga xizmat qiladi..
References
1. Sharipov M., Mattiev J., Sobirov J., Baltayev R. Creating a Morphological and Syntactic Tagged Corpus for the Uzbek Language. — 2022. -B 98.
2. Abdurakhmonova N., Shirinova R., Sayfullayeva R., Mengliev D., Ibragimov B., Ernazarova M. An Annotated Morphological Dataset for Uzbek Word Forms: Towards Rule-Based and Machine Learning Approaches // Data in Brief. - 2025. - Vol. 61. - Article 111702. https://doi.org/10.1016/j.dib.2025.111702.
3. Elov B., Abdullayeva O., Primova M. O‘zbek tilida tabiiy tilni qayta ishlashdagi morfologik, sintaktik va semantik tahlil metodlari // Uzbekistan: Language and Culture. 0 2025. - Vol. 1, No. 1. - B. 6-48.
4. Devlin J., Chang M.-W., Lee K., Toutanova K. BERT: Pre-training of Deep Bidirectional Transformers for Language Understanding // Proceedings of NAACL-HLT. 2019. - P. 4171-4186. https://doi.org/10.18653/v1/N19-1423.
5. Papineni K., Roukos S., Ward T., Zhu W.-J. BLEU: A Method for Automatic Evaluation of Machine Translation // Proceedings of the 40th Annual Meeting of the Association for Computational Linguistics. - 2002. - P. 311-318. https://doi.org/10.3115/1073083.1073135.
6. Salaev U. UzMorphAnalyser: A Morphological Analysis Model for the Uzbek Language Using Inflectional Endings. - 2024. – B 204.


