MAKTABGACHA YOSHDAGI BOLALARNI KASB-HUNARGA YO’NALTIRISH ORQALI ULARDA MUSTAQILLIK VA TASHABBUSKORLIKNI RIVOJLANTIRISHNING PEDAGOGIK ASOSLARI
Keywords:
maktabgacha ta’lim, kasb-hunarga yo’naltirish, mustaqillik, tashabbuskorlik, mehnat tarbiyasi, syujetli-rolli o’yin, pedagogik shart-sharoit.Abstract
Maqolada maktabgacha yoshdagi bolalarni kasb-hunar bilan tanishtirish va yo’naltirish jarayonining ularda mustaqillik hamda tashabbuskorlikni rivojlantirishdagi pedagogik imkoniyatlari tahlil qilingan. Bunda kasbga yo’naltirish bolaga kelajak kasbini tanlatish emas, balki mehnat olami haqida dastlabki tasavvur berish, o’z kuchiga ishonchni mustahkamlash va faoliyatda o’z qarori bilan harakat qilishga o’rgatish sifatida talqin etiladi. Maqolada nazariy asoslar, pedagogik tamoyillar, yosh guruhlari bo’yicha mazmun, amaliy shakllar, pedagogik shart-sharoitlar va baholash mezonlari yoritilgan.
References
Bandura, A. (1997). Self-efficacy: The exercise of control. W. H. Freeman.
Dewey, J. (1938). Experience and education. Macmillan.
Diamond, A. (2013). Executive functions. Annual Review of Psychology, 64, 135–168. https://doi.org/10.1146/annurev-psych-113011-143750
Edwards, C., Gandini, L., & Forman, G. (Eds.). (2012). The hundred languages of children: The Reggio Emilia experience in transformation (3rd ed.). Praeger.
Erikson, E. H. (1993). Childhood and society. W. W. Norton. (Original work published 1950)
Frese, M., & Gielnik, M. M. (2014). The psychology of entrepreneurship. Annual Review of Organizational Psychology and Organizational Behavior, 1, 413–438.
Gottfredson, L. S. (1981). Circumscription and compromise: A developmental theory of occupational aspirations. Journal of Counseling Psychology, 28(6), 545–579.
Heckman, J. J. (2006). Skill formation and the economics of investing in disadvantaged children. Science, 312(5782), 1900–1902.
Maktabgacha va maktab ta’limi vazirligi, Oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi, & Kasbiy ta’lim agentligi. (2026, 4 avgust). Maktabgacha va maktab ta’limi tashkilotlarida “Atrofimizdagi kasblar”, “Kasblar alifbosi”, “Kasblar olami”, “Mening kelajakdagi kasbim” dasturlarini tasdiqlash va joriy etish to’g’risida (Qo’shma qaror).
Montessori, M. (1964). The Montessori method (A. E. George, Trans.). Schocken Books. (Original work published 1912)
OECD. (2017). Starting Strong V: Transitions from early childhood education and care to primary education. OECD Publishing.
O’zbekiston Respublikasi. (2019, 16 dekabr). Maktabgacha ta’lim va tarbiya to’g’risida (O’RQ-595-son Qonun). https://lex.uz
O’zbekiston Respublikasi. (2020, 23 sentyabr). Ta’lim to’g’risida (O’RQ-637-son Qonun). https://lex.uz
O’zbekiston Respublikasi Prezidenti. (2019, 29 aprel). O’zbekiston Respublikasi xalq ta’limi tizimini 2030 yilgacha rivojlantirish konsepsiyasini tasdiqlash to’g’risida (PF-5712-son Farmon). https://lex.uz
O’zbekiston Respublikasi Prezidenti. (2025, 23 oktabr). Kasbiy ta’lim tizimida islohotlarni amalga oshirish chora-tadbirlari to’g’risida (PQ-316-son Qaror). https://lex.uz
Pyle, A., & Danniels, E. (2017). A continuum of play-based learning: The role of the teacher in play-based pedagogy and the fear of hijacking play. Early Education and Development, 28(3), 274–289.
Ryan, R. M., & Deci, E. L. (2000). Self-determination theory and the facilitation of intrinsic motivation, social development, and well-being. American Psychologist, 55(1), 68–78. https://doi.org/10.1037/0003-066X.55.1.68
Ryan, R. M., & Deci, E. L. (2020). Intrinsic and extrinsic motivation from a self-determination theory perspective: Definitions, theory, practices, and future directions. Contemporary Educational Psychology, 61, Article 101860. https://doi.org/10.1016/j.cedpsych.2020.101860
Schunk, D. H., & DiBenedetto, M. K. (2020). Motivation and social cognitive theory. Contemporary Educational Psychology, 60, Article 101832. https://doi.org/10.1016/j.cedpsych.2019.101832
Super, D. E. (1980). A life-span, life-space approach to career development. Journal of Vocational Behavior, 16(3), 282–298.
Vygotsky, L. S. (1978). Mind in society: The development of higher psychological processes (M. Cole, V. John-Steiner, S. Scribner, & E. Souberman, Eds.). Harvard University Press.
Zimmerman, B. J. (2002). Becoming a self-regulated learner: An overview. Theory Into Practice, 41(2), 64–70.


