SIYOSIY ERKINLIKNING NORMATIV VA AMALIY TAFOVUTI: SOVET TAJRIBASINING IJTIMOIY-FALSAFIY TAHLILI
Keywords:
Siyosiy erkinlik, normativ huquq, amaliy siyosat, totalitarizm, Sovet davlati, saylov huquqi, fuqarolik cheklovlari, ijtimoiy falsafa, mafkuraviy nazorat, 1917–1936 yillar, arxiv manbalari, repressiv siyosat.Abstract
Ushbu maqolada Sovet davlati taraqqiyotining dastlabki bosqichida (1917–1936 yillar) siyosiy erkinlikning normativ jihatdan e’lon qilinishi hamda uning amaliyotda cheklanishi o‘rtasidagi tafovut ijtimoiy-falsafiy nuqtayi nazardan tahlil qilinadi. Tadqiqotda arxiv hujjatlari asosida fuqarolarning saylov huquqidan mahrum etilishi, “ishonchsiz” toifalarning siyosiy jarayonlardan chetlashtirilishi va totalitar boshqaruv shakllanish jarayonining mohiyati yoritilgan. Siyosiy erkinlikning deklarativ qoidalar bilan real ijtimoiy munosabatlar o‘rtasidagi ziddiyat orqali Sovet jamiyatida davlat hokimiyati, mafkura va fuqarolik jamiyati o‘rtasidagi kuchlar muvozanati qay darajada buzilgani ko‘rsatib beriladi. Maqola normativ siyosiy erkinlik tushunchasining amaliy hayotga tadbiqi qanday mafkuraviy va institutsional omillar ta’sirida torayganini falsafiy tahlil etadi.
References
1. РСФСР Конституцияси. 1918 йил 10 июль.//
www.hist.msu.ru/ER/Etext/cnst1918.htm
2. Конституция Туркистон АССР. – Тошкент: Туркистон нашриёти, 1920.
3. Ўзбекистон ССР Конституцияси. 1927 йил. – Тошкент: Ўздавнашр, 1927.
4. «Ўзбекистон ССР Советларига сайловлар тўғрисидаги йўриқнома». – Тошкент, 1927.
5.ЎзМА, Р-86-жамғарма, 1-рўйхат, 6435-йиғмажилд.
6.ЎзМА, Р-86-жамғарма, 1-рўйхат, 5647-йиғмажилд.
7.ЎзМА, Р-86-жамғарма, 1-рўйхат, 6105-йиғмажилд.
8.ЎзМА, Р-86-жамғарма, 1-рўйхат, 6435-йиғмажилд.
9.Фарғона ВДА, 324-жамғарма, 2-рўйхат, 15-йиғмажилд.
10.ЎзР ПДА ФВБ, 186-жамғарма, 48-рўйхат, 100-йиғмажилд.
11.Arendt, H. The Origins of Totalitarianism. – New York: Harcourt, 1951
12.Абдуазизов, А. Ўзбекистонда совет жамиятининг шаклланиши ва сиёсий жараёнлар. – Тошкент: Фан, 2002.
13. Назаров, У. Сиёсий тизим ва жамият: тарихий-фалсафий таҳлил. – Тошкент: Академнашр, 2019.
14. Қодиров, Б. Ижтимоий-фалсафий тафаккурда тоталитаризм муаммоси. – Тошкент: Университет, 2017.
15. Ибрагимов, А. Ўзбекистонда сайлов тизими тарихи (1917–1937). – Тошкент: Маънавият, 2004.
16. Тожиев, Х. Совет даври идорачилик тизими: тарих ва таҳлил. – Самарқанд: СамДУ нашриёти, 2020.
17.Каминский, В. Политические репрессии и избирательное право в СССР. // Вопросы истории, 2001.
18. Исмоилов, У. Сайлов ҳуқуқининг чекланиши: тарихий таҳлил. // Жамият ва бошқарув, 2021.
