O‘ZBEK TILIDAGI BROKA AFAZIYASIGA OID SPONTAN NUTQDA FE’LLARNING IFODALANISHI
Keywords:
afaziya, Broka afaziyasi, agrammatizm, nutq tezligi, lisoniy buzilish.Abstract
Afaziya tilshunoslikda ham, tibbiyotda ham o‘rganilganligiga bir asrdan oshayotgan bo‘lsa-da, o‘zbek tilshunosligida hali hamon bu yetarlicha tadqiq qilinmagan. G‘arbda afaziya haqida bir necha o‘nlab davriy nashrlar, turli reabilitatsiya markazlari, afaziyani davolashga qaratilgan zamonaviy usullar mavjud. Afaziya o‘zbek tilshunosligida o‘rganilishi kerak bo‘lgan eng yangi sohalardan biridir, chunki afaziyani o‘rganish orqali inson ongidagi til bilan ishlovchi neyrokognitiv mexanizm haqida tasavvurga ega bo‘lish, uning modelini ishlab chiqish imkoni berilishi aytiladi. Afaziya bo‘lmaganda edi, nutqiy kompetensiyalar bo‘lmasdi. Ushbu maqolada afaziya haqida ,aniqroq aytilsa, o‘zbek tilidagi Broka afaziyasi yuzasidan tajriba va tahlilllar xususida so‘z boradi.
References
1. Abuom, T. O., & Bastiaanse, R. (2012). Characteristics of Swahili – English bilingual agrammatic spontaneous speech and the consequences for understanding agrammatic aphasia, Journal of Neurolinguistics, doi: 10.1016/j.jneuroling.2012.02.003.
2. Azimova. I. “O‘zbek tilidagi Broka afaziyasiga xos spontan nutqda ot va fe’llarning qo‘llanishi”. O‘zbekiston: til va madaniyat. Lingvistika. 2023-3. – B.41-60.
3. Azimova I. O‘zbek tilidagi agrammatik afaziyada ot va fe’llarning ifodalanishi. So‘z san’ati. #1. http://dx.doi. org/10.26739/2181-9297-2020. – B.1-4 .
4. Azimova I. O‘zbek tilidagi broka afaziyasida gap shakllari. “O‘zbek tili taraqqiyoti va xalqaro hamkorlik masalalari” mavzusidagi Xalqaro ilmiy-amaliy konferensiya materiallari. – Toshkent, 2023. – B.50-55.
5. Azimova I. O‘zbek tilidagi agrammatik spontan nutqda fe’llarning ifodalanishi. O‘zMU xabarlari,12-1, 2015. – B. 213.
6. Briggitte Stemmer, Harry Whitaker. Handbook of neurolinguistics. – New York: Academic Press,1998. – P. 815.
7. Bastiaanse, R., & van Zonneveld, R. (2005). Sentence production with verbs of alternating transitivity in agrammatic Broca’s aphasia. Journal of Neurolinguistics, 18, – P. 57-66.
8. David Caplan. Neurolinguistcs and linguistic aphasiology. – New York: Cambridge University Press,1987. – P. 511.
9. Devid Kemmerer.Cognitive neuroscience of language. – New York and London: Psychology Press,2015. – P. 623.
10. Yo‘ldosheva Sh. “Filologiya masalalari yosh tadqiqotchilar nigohida” yosh filolog tadqiqotchilarning xalqaro ilmiy-amaliy anjumani materiallari – Toshkent: “Navoiy universiteti” nashriyot-matbaa uyi, 2024. –B. 142-152.
