QANDLI DIABETDA GORMONAL DISBALANS VA UNING SUYAK METABOLIZMIGA TA’SIRI
Keywords:
Qandli diabet, gormonal disbalans, suyak metabolizmi, osteoporoz, suyak mo‘rtligi, sinish xavfiAbstract
Qandli diabet hozirgi kunda eng ko‘p uchraydigan surunkali endokrin kasalliklardan biri bo‘lib, u suyak metabolizmining buzilishiga olib keladi. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatadiki, insulin yetishmovchiligi, gormonal disbalans, surunkali giperglikemiya va suyak mikroarxitekturasining o‘zgarishi osteoporoz va sinish xavfini oshiradi. Shuningdek, diabetda suyak mineral zichligi ba’zan normal bo‘lishiga qaramay, suyak sifatining yomonlashishi sinish ehtimolini oshiradi. Shu sababli diabetik bemorlarni kuzatishda suyak tizimini baholash, osteoporozni erta aniqlash va profilaktika choralari muhim ahamiyatga ega.
References
1. Napoli N., Chandran M., Pierroz D.D., Abrahamsen B., Schwartz A.V., Ferrari S.L., 2017. Mechanisms of diabetes mellitus-induced bone fragility. Nature Reviews Endocrinology, 13(4), p. 208–219.
2. Hofbauer L.C., Brueck C.C., Singh S.K., Dobnig H., 2007. Osteoporosis in patients with diabetes mellitus. Journal of Bone and Mineral Research, 22(9), p. 1317–1328.
3. Schwartz A.V., 2017. Epidemiology of fractures in type 2 diabetes. Bone, 82, p. 2–8.
4. Starup-Linde J., Vestergaard P., 2015. Management of endocrine disease: diabetes and osteoporosis: cause for concern? European Journal of Endocrinology, 173(3), p. R93–R99.
5. Janghorbani M., Van Dam R.M., Willett W.C., Hu F.B., 2007. Systematic review of type 1 and type 2 diabetes mellitus and risk of fracture. American Journal of Epidemiology, 166(5), p. 495–505.
6. Vestergaard P., 2007. Discrepancies in bone mineral density and fracture risk in patients with type 1 and type 2 diabetes. Osteoporosis International, 18(4), p. 427–444.
7. Shanbhogue V.V., Mitchell D.M., Rosen C.J., Bouxsein M.L., 2016. Type 2 diabetes and the skeleton: new insights into sweet bones. The Lancet Diabetes & Endocrinology, 4(2), p. 159–173.
8. Farr J.N., Khosla S., 2016. Determinants of bone strength and quality in diabetes mellitus in humans. Bone, 82, p. 28–34.
9. Compston J., 2018. Type 2 diabetes mellitus and bone. Journal of Internal Medicine, 283(2), p. 140–153.
10. American Diabetes Association, 2024. Standards of Medical Care in Diabetes—2024. Diabetes Care, 47(Suppl 1), p. S1–S350.
11. Дедов И.И., Шестакова М.В., 2019. Сахарный диабет: руководство для врачей. Москва: ГЭОТАР-Медиа, стр. 210–275.
12. Дедов И.И., Мельниченко Г.А., 2021. Эндокринология: национальное руководство. Москва: ГЭОТАР-Медиа, стр. 540–590.
13. Крюкова И.В., 2017. Сахарный диабет и остеопороз: патогенетические механизмы. Проблемы эндокринологии, 63(5), стр. 47–55.
14. Шестакова М.В., Викулова О.К., Железнякова А.В., 2018. Осложнения сахарного диабета и нарушения костного метаболизма. Сахарный диабет, 21(3), стр. 198–206.
15. Поворознюк В.В., 2015. Остеопороз: диагностика, профилактика и лечение. Киев: Книга плюс, стр. 88–132.
16. To‘xtayev M.T., 2018. Ichki kasalliklar (Endokrinologiya bo‘limi). Toshkent: O‘zbekiston Milliy ensiklopediyasi nashriyoti, b. 280–325.
17. Axmedov A.A., 2020. Endokrinologiya asoslari. Toshkent: Abu Ali ibn Sino nomidagi tibbiyot nashriyoti, b. 145–190.
18. Ismoilov B.B., 2021. Qandli diabetda suyak mineral zichligi o‘zgarishlari. O‘zbekiston tibbiyot jurnali, 6(1), b. 33–39.
19. Karimova M.U., 2023. Gormonal disbalansning suyak metabolizmiga ta’siri (qandli diabet misolida). O‘zbekiston tibbiyoti ilmiy-amaliy jurnali, 2(4), b. 44–50.
20. Mirzayev A.R., 2020. Patologik fiziologiya. Toshkent: Fan va texnologiya, b. 312–338.


