VOYAGA YETMAGANLAR JINOYATCHILIGIDA IJTIMOIY-IQTISODIY OMILLARNING ROLI VA ULARNING KRIMINOLOGIK TAHLILI
Keywords:
voyaga yetmaganlar, jinoyatchilik determinantlari, ijtimoiy-iqtisodiy omillar, deviant xulq-atvor, kriminologik profilaktika, liberallashtirish, raqamli iqtisodiyot, stigmatizatsiya, xorijiy tajriba.Abstract
Mazkur maqolada voyaga yetmaganlar oʻrtasidagi jinoyatchilikning kelib chiqishiga taʼsir etuvchi ijtimoiy-iqtisodiy omillar va ularning determinatsiya zanjiri kriminologik jihatdan chuqur tahlil qilingan. Muallif oilaviy muhit, moddiy deprivatsiya darajasi, raqamli iqtisodiyot sharoitida bandlik va taʼlim tizimidagi tizimli kamchiliklarning oʻsmirlar xulq-atvoriga transformatsiyalanish mexanizmlarini ochib bergan. Shuningdek, milliy qonunchilikdagi soʻnggi liberallashtirish islohotlari, ilgʻor xorijiy davlatlar tajribasi va viktimologik profilaktika masalalari oʻrganilib, determinantlarni bartaraf etish boʻyicha kompleks takliflar ishlab chiqilgan.
References
1. Oʻzbekiston Respublikasining Konstitutsiyasi. – Toshkent: “Oʻzbekiston”, 2023-y.
2. Eshmuradov E. Voyaga yetmaganlar oʻrtasida sodir etilgan huquqbuzarliklarning nazariy va amaliy muammolari. // Jamiyat va innovatsiyalar jurnali. – 2024. – №2. – B. 45-51.
3. Das, R., & Huq, M. S. The Socio-economic Factors Impacting Juvenile Delinquency: An Exploratory Study. // International Journal of Law, Social Science and Humanities (IJLSH). – 2025. – Vol. 2, No. 3. – pp. 379-391.
4. Zoirova I. Voyaga yetmaganlar viktimologiyasi: kelib chiqish sabablari va huquqiy yechimlar. Dissertatsiya avtoreferati. Oʻzbekiston Respublikasi Huquqni muhofaza qilish akademiyasi. – 2025.
5. Impact of social factors responsible for Juvenile delinquency. // National Center for Biotechnology Information (PMC). – 2024. – URL: nih.gov.
6. Oʻzbekiston Respublikasining Qonuni. Voyaga yetmaganlarga nisbatan jinoiy javobgarlik yanada liberallashtirilishi munosabati bilan Oʻzbekiston Respublikasining Jinoyat kodeksiga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida. 2025-yil 23-oktyabr, OʻRQ-1092-son // Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi (lex.uz).
7. Oʻzbekiston Respublikasining Qonuni. Voyaga yetmaganlar oʻrtasida huquqbuzarliklar profilaktikasi tizimi takomillashtirilishi munosabati bilan Oʻzbekiston Respublikasining Maʼmuriy javobgarlik toʻgʻrisidagi kodeksiga oʻzgartishlar kiritish haqida. 2025-yil 6-fevral, OʻRQ-1024-son // lex.uz.
8. Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumining Qarori. Voyaga yetmaganlarning jinoyatlari haqidagi ishlar boʻyicha sud amaliyoti toʻgʻrisida. 2000-yil 15-sentyabr, 21-son (oʻzgartirish va qoʻshimchalar bilan) // lex.uz.
